Najważniejsze polskie nagrody literackie 2021 roku

w dziale Ciekawostki/Co słychać?/Co warto czytać?/TOP Książek by

Nagrody od lat stanowią bardzo ważny element życia literackiego. Wyróżnienia dają szansę pisarzom na rozwinięcie skrzydeł, zwiększenie popularności i ilości sprzedawanych książek. Nagrody literackie, dzięki towarzyszącym im gratyfikacjom finansowym, pozwalają także autorom na skupienie się wyłącznie na pisaniu. Przedstawiamy wam najważniejsze polskie nagrody literackie 2021 roku.

Nagrody potrafią przynieść rozgłos, ale zdarza się też, że stają się blokadą w karierze, której wielu pisarzy nie potrafi przełamać. Wreszcie wyróżnienia mogą stanowić swego rodzaju hołd, formalność potwierdzającą klasę pisarza. Poniżej przedstawiamy wam zestawienie najważniejszych polskich nagród literackich 2021 roku.

Nagrody literackie 2021:


Nagroda Literacka Nike

Zbigniew Rokita – Kajś. Opowieść o Górnym Śląsku, Wydawnictwo Czarne

Zbigniew Rokita podjął się trudnego zadania opisania Górnego Śląska w formie reportażu. Reportażysta znakomicie oddał pewną niemożność w uchwyceniu atmosfery miejsca niezwykle doświadczonego historycznie. Rokita idąc po nitce do kłębka odkrywa swoje śląskie korzenie. Opowieść o rodzinie przeplata opowieścią o regionie, zwyczajach Ślązaków, tych prawdziwych i tych urojonych, stereotypowych, funkcjonujących w kulturze np. dzięki filmom Kutza. Pisze także o ruchach autonomicznych, dyskusjach na temat odrębności narodowej Ślązaków, a przede wszystkim o historii regionu i losie jego mieszkańców.

Rokita otrzymał Nike decyzją jury oraz wyborem czytelników, czyli tzw. Nike Czytelników. Wcześniej taka sztuka udała się Mariuszowi Szczygłowi („Nie ma”), Marcinowi Wisze („Rzeczy, których nie wyrzuciłem”), Oldze Tokarczuk („Bieguni”, „Księgi Jakubowe”) i Wojciechowi Kuczokowi („Gnój”).

Książka znalazła się również w zestawieniu najlepszych książek roku portalu Czytaj PL!

kajś rokita książki roku 2020
Kup ebooka na Woblink.com!

Paszport Polityki 2022

Łukasz Barys – Kości, które nosisz w kieszeni, Wydawnictwo Cyranka

Łukasz Barys otrzymał wyróżnienie za swoją debiutancką powieść. Co prawda miał na swoim koncie książkę, ale wydane w 2020 roku „Wysokie słońce” to tom poetycki. „Kości, które nosisz w kieszeni”, jak sam autor przyznał, pisał w czasie lockdownu podczas zajęć online. To opowieść pisana językiem nastolatki. Głównymi tematami są tu dorastanie w niewielkim miasteczku (Pabianicach) oraz o tym, jak miejsce i status urodzenia nadaje rytm i charakter naszemu życiu. Kolejną ważną kwestią jest tu zderzenie bohaterki z wszechobecną śmiercią – bliskich, zwierząt, świata dookoła.

kości które nosisz w kieszeni
Znajdź książkę lub ebooka na Woblink.com

Nagroda Literacka Gdynia

ESEJ: Joanna Krakowska – Odmieńcza rewolucja. Performans na cudzej ziemi, Wydawnictwo Karakter, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie

„Odmieńcza rewolucja” to książka, która powstała we współpracy Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie i krakowskiego Wydawnictwa Karakter. Joanna Krakowska przedstawia historię anarchistycznej, odmieńczej rewolucji, która polegała na przekraczaniu wszelkich granic. Jej głównym narzędziem był performans – sposób ekspresji, który sprawia, że literatura, teatr, sztuki wizualne czy taniec nieodwołalnie tracą wobec siebie autonomię. Krakowska opisuje wycinek historii performansu, opowiada o środowisku queerowym, Nowym Jorku, kontrkulturze i popkulturze, które się wzajemnie przenikają.

najważniejsze nagrody literackie 2021 odmieńcza rewolucja
Znajdź książkę lub ebooka na Woblink.com

PROZA: Waldemar Bawołek – Pomarli, Wydawnictwo Czarne

„Pomarli” Bawołka to oniryczna opowieść o bliskich, którzy odeszli. Bohaterami książki są m.in. wujek Mordawski, matka dewotka i Mateusz. Narrator książki, spacerując dobrze sobie znanymi ścieżkami, rozlicza się z przeszłością, wspomnieniami, smutkami, marzeniami, żalami. Rzeczywistość łączy się tutaj z fantazją, przeszłość z teraźniejszością a realizm z dziwną fikcją. Tłem dla wydarzeń jest powoli płynące życie niewielkiej polska mieściny.

nagrody literackie polskie 2021 pomarli bawołek
Znajdź książkę lub ebooka na Woblink.com

POEZJA: Natalia Malek – Karapaks, Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu

PRZEKŁAD: Magda Heydel za tłumaczenie książki Katherine Mansfield – Opowiadania, Wydawnictwo Officyna

Magda Heydel otrzymała nagrodę za tłumaczenie opowiadań Katherine Mansfield, jednej z najwybitniejszych pisarek XX wieku. Mansfield urodziła się w 1888 roku w Nowej Zelandii jako Kathleen Beauchamp. Choć planowała zostać wiolonczelistką, to po pobycie w Europie i ciężko przechodzonej gruźlicy zmieniła zdanie. Autorka zmarła bardzo młodo, w wieku zaledwie trzydziestu pięciu lat. Na szczęście zostawiła po sobie pięć tomów opowiadań oraz bogatą korespondencję i dzienniki, które dziś możemy czytać w znakomitym polskim tłumaczeniu.

mansfield opowiadania heydel najważniejsze nagrody literackie 2021
Znajdź książkę na Woblink.com

Nagroda Conrada 

Elżbieta Łapczyńska – Bestiariusz nowohucki, Biuro Literackie

„Bestiariusz nowohucki” Elżbiety Łapczyńskiej to oniryczna, niemal surrealistyczna opowieść, której fabuła rozgrywa się w Nowej Hucie. Centrum wydarzeń debiutanckiej książki Elżbiety Łapczyńskiej jest Nowa Huta lat 50. XX wieku. To tu, w oparach dymu, sadzy i mgły rodzi się nowy człowiek. Do miasta zjeżdżają ludzie z różnych części kraju, zwabieni szansą pracy i posiadaniem dachu nad głową. Wśród nich są również podejrzane typy, desperaci pozbawieni życiowego celu, uciekinierzy, beztroscy poszukiwacze przygód, ludzie wykluczeni ze swoich społeczności. Przyjezdni mają dołączyć do wielkiego socjalistycznego projektu. Dla jednych Nowa Huta, miasto-labirynt, to szansa na rozpoczęcie nowego życia, dla innych idealne miejsce by wtopić się w tłum i zerwać z przeszłością. 


Nagroda im. Ryszarda Kapuścińskiego

Jessica Bruder – Nomadland, tłum. Martyna Tomczak, Wydawnitwo Czarne

„Nomadland” Jessici Bruder to książka o współczesnych nomadach, ludziach, którzy sami siebie nazywają „bezmiejscowymi” (houseless). Nie posiadają stałego adresu ani nieruchomości. Cały rok spędzają w samochodzie – jeżdżą od stanu do stanu w poszukiwaniu pracy, która pozwoli przetrwać im trudne warunki, opłacić paliwo oraz zjeść chociaż jeden ciepły posiłek dziennie. Nie lubią gdy mówi się o nich bezdomni (homeless), bowiem ich domem jest „dom na kółkach” – zwykle kamper lub przyczepa. Choć są wśród nich współcześni hipisi, którzy odrzucają tradycyjny model życia, to jednak większość stanowią ludzie, których nie stać na utrzymanie domu. Mowa o setkach tysięcy, może nawet milionach Amerykanów, którzy w świadomie decydują się na życie w drodze.

oscary 2021 nomadland jessica bruder
Kup ebooka lub książkę na Woblink.com

Nagroda Literacka m.st. Warszawy

Nagroda Literacka m.st. Warszawy – Proza

Zyta Rudzka – Tkanki miękkie, Wydawnictwo W.A.B.

W charakterystycznym dla siebie niecodziennym stylu Zyta Rudzka serwuje niekonwencjonalną opowieść o męskości. „Tkanki miękkie” to bezkompromisowa opowieść o upadku Don Juana i rozprawa z mitem uwodziciela. W swojej najnowszej książce autorka przedstawia męski punkt widzenia z perspektywy relacji syn-ojciec.

tkanki miękkie zyta rudzka nagrody literacki
Kup książkę na Woblink.com

Nagroda Literacka m.st. Warszawy – Poezja

Radosław Jurczak – Zakłady holenderskie

Nagroda Literacka m.st. Warszawy – Literatura dziecięca

Aleksandra i Daniel Mizielińscy – Którędy do Yellowstone? Dzika podróż po parkach narodowych

„Którędy do Yellowstone?” to kolejna znakomita książka dla dzieci duetu Aleksandry i Daniela Mizielińskich. Tym razem małżeństwo zabiera czytelników w podróż po parkach narodowych. Przewodnikami w tej wyprawie będą żubr Kuba i wiewiórka Ula – para przyjaciół z Puszczy Białowieskiej, którzy otrzymują list z Ameryki, a następnie wyruszają w podróż tropami dzikiej przyrody.

Nagroda Literacka m.st. Warszawy – edycja warszawska

Grzegorz Piątek – Najlepsze miasto świata, Wydawnictwo W.A.B

Warszawa przed wojną nazywana była Paryżem Północy. W wyniku bombardowań, w 1944 roku stolica Polski zmieniła się w ocean gruzów. Wyobrażenie sobie jej odbudowy, na podstawie wystających kikutów zrujnowanych kamienic, graniczyło z cudem. A jednak błyskawicznie podjęto decyzję o jej odbudowie. Wizytówką stolicy miała zostać odrestaurowana starówka, jednak reszta miasta miała przerodzić się w nowoczesną metropolię. To książka o architektach z Biura Odbudowy Stolicy, którzy w latach 1944-1949 przygotowywali fundamenty pod „najlepsze miasto świata”. Inżynierowie nie do końca byli świadomi, że tworząc miasto swoich marzeń, jednocześnie przykładali rękę do rozwoju totalitarnego państwa i aparatu propagandy.

Warszawska twórczyni

Joanna Rudniańska


Nagroda Fundacji im. Kościelskich

Jan Baron


Nagroda Literacka im. Gombrowicza

Aleksandra Lipczak – Lajla znaczy noc, Wydawnictwo Karakter

Książka Aleksandry Lipczak to reportersko-eseistyczna opowieść rozpięta w czasie między średniowieczem, a współczesnością. Głównym temat książki „Lajla znaczy noc” jest arabsko-wielokulutrowe dziedzictwo Andaluzji, w przeszłości znanej jako Al-Andalus. Lipczak opisując średniowiecze i początki nowożytnego świata, uwypukla wątki, które są dziś niezwykle aktualne. Pisze o tym, jak współcześnie pokazywana jest historia Maurów, jaki jest stosunek mieszkańców Andaluzji do przeszłości oraz jak w praktyce wygląda wielokulturowość regionu.

reportaże roku 2020 polskie lajla znaczy noc
Znajdź książkę lub ebooka na Woblink.com

Nagroda Literacka Europy Środkowej „Angelus”

Kateryna Babkina – Nikt tak nie tańczył, jak mój dziadek, tłum. Bohdan Zadura, Warsztaty Kultury

„Nikt tak nie tańczył, jak mój dziadek” to zbiór krótkich opowiadań Kateryny Babkiny, które łączą się w jedną historię pięciu różnych rodzin. Dzieci z każdej z nich spotykają się w szkolnej klasie 1 września, w pierwszym roku uzyskania przez Ukrainę niepodległości. Szybko łapią ze sobą kontakt i zaprzyjaźniają się na całe życie.


Nagroda im. Zajdla

Powieść:

Agnieszka Hałas – Czerń nie zapomina, Dom Wydawniczy Rebis

„Czerń nie zapomina” to piąty tom cyklu „Teatr węży” autorstwa Agnieszki Hałas. Autorka ponownie zaprasza do przesyconego magią, fascynującego świata Zmroczy. Po tragicznych wydarzeniach, które rozegrały się w czwartej części cyklu, Krzyczący w Ciemności zniknął. Na jego poszukiwania wyruszyli wszyscy – łącznie z demonami Doliny Śniedzi, srebrną maginią i młodą wróżbitką. W tym samym czasie dojrzewa nowa intryga Otchłani – Dolina Rdzy zbiera siły by zdobyć dziesiątki tysięcy dusz.

nagrody literackie czerń nie zapomina hałas 2021
Znajdź książkę lub ebooka na Woblink.com

 Opowiadanie:

Krzysztof Matkowski i Krzysztofa Rewiuk – Święci z Vukovaru


Nagroda Wielkiego Kalibru

Anna Kańtoch – Wiosna zaginionych, Wydawnictwo Czarne

„Wiosna zaginionych” to powieść otwierająca nową serię kryminalną Anny Kańtoch. Główna bohaterka, Krystyna, jest emerytowaną policjantką. Jako nastolatka straciła w tajemniczych okolicznościach brata: w 1963 roku piątka studentów wyruszyła w Tatry. Troje z nich znaleziono martwych, brat Krystyny zaginął bez śladu. Z wyprawy wrócił tylko jeden z nich – Jacek. Po latach bohaterka nieoczekiwanie zauważa ocalałego mężczyznę. Postanawia za wszelką cenę dowiedzieć się co wydarzyło się w górach. Kiedy wybiera się do domu Jacka i na miejscu odnajduje jego zwłoki rozpoczyna własne śledztwo.

wiosna zaginionych anna kańtoch czytaj pl 2021
Znajdź książkę, audiobooka lub ebooka na Woblink.com

Nagroda im. Wisławy Szymborskiej

za rok 2019

Anna Adamowicz – Animalia, Biuro Literackie

za rok 2020

Genowefa Jakubowska-Fijałkowska – Rośliny mięsożerne, Instytut Mikołowski


Wrocławska Nagroda Poetycka „Silesius”

Wrocławska Nagroda Poetycka SILESIUS to jedno z najważniejszych wyróżnień poetyckich w Polsce przyznawane w trzech kategoriach: Całokształt pracy twórczej, Książka roku i Debiut

Całokształt pracy twórczej: Ryszard Krynicki

Książka roku: Kamila Janiak – Zakaz rozmów z osobami nieobecnymi fizycznie, Wydawnictwo WBPiCAK

Debiut: Aleksander Trojanowski – Parkingi podziemne jako miasta spotkań, Biuro Literackie


Pióro Fredry

Muzeum Narodowe we Wrocławiu – „Eryka i Jan Drostowie. Mistrzowie szkła ze zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu” autorstwa Barbary Banaś, z projektem graficznym Joanny Jopkiewicz


Portal Czytaj PL w swoim założeniu promuje polską literaturę. Co roku przedstawiamy nagrody literackie – książki laureatów oraz nominowanych. Póki jeszcze nie poznaliśmy wszystkich tegorocznych zwycięzców, zapraszamy do zapoznania się z poprzednimi artykułami – oto polskie nagrody literackie przyznane w 2017, 2018, 2019  i 2020 roku.

Zebrał i opracował Jakub Krasny