Fragmenty książek - Czytaj PL

Czytaj PL 2021 – książki, które znalazły się w akcji

Redakcja Czytaj PL — Fri, 05 Nov 2021 22:46:39 +0000

2 listopada 2021 roku wystartowała siódma edycja akcji Czytaj PL, czyli największej akcji w Polsce promującej czytelnictwo. Dzięki niej, przez cały listopad, czytelnicy w Polsce i za granicą mają możliwość darmowego wypożyczania 12 ebooków i audiobooków. Przedstawiamy wam książki, które znalazły się w akcji Czytaj PL 2021!

Kornel Filipowicz „Formikarium” (Wydawnictwo Znak)

Pierwsze skrzypce w „Formikarium”, zbiorze opowiadań Kornela Filipowicza, gra przyroda. Wszystkie teksty pokazują autora jako mistrza krótkiej formy, twórcę aktualnego, uniwersalnego i na wskroś współczesnego. Kornel Filipowicz patrzy okiem wrażliwego przyrodnika. Choć w skład „Formikarium” wchodzą opowiadania napisane wiele lat temu, to po raz pierwszy zostały opublikowane w takim składzie. Autorskiego wyboru tekstów dokonała Agnieszka Dauksza, a posłowiem okraszył je Adam Wajrak.

Anna Kańtoch „Wiosna zaginionych” (Wydawnictwo Marginesy)

„Wiosna zaginionych” to powieść otwierająca nową serię kryminalną Anny Kańtoch. Główna bohaterka, Krystyna, jest emerytowaną policjantką. Jako nastolatka straciła w tajemniczych okolicznościach brata: w 1963 roku piątka studentów wyruszyła w Tatry. Troje z nich znaleziono martwych, brat Krystyny zaginął bez śladu. Z wyprawy wrócił tylko jeden z nich – Jacek. Po latach bohaterka nieoczekiwanie zauważa ocalałego mężczyznę. Postanawia za wszelką cenę dowiedzieć się co wydarzyło się w górach. Kiedy wybiera się do domu Jacka i na miejscu odnajduje jego zwłoki rozpoczyna własne śledztwo.

Tomasz Lem „Awantury na tle powszechnego ciążenia” (Wydawnictwo Literackie)

W tegorocznej akcji Czytaj PL chcieliśmy nie tylko podzielić się z wami twórczością Stanisława Lema, ale również nieco przybliżyć wam jego sylwetkę. Postanowiliśmy zatem zaprezentować wam opowieść Tomasza Lema. No bo kto mógł znać Stanisława Lema lepiej niż jego własny syn? „Awantury na tle powszechnego ciążenia” to intymna i wnikliwa opowieść Tomasza o ojcu – jego zwyczajach, przyjaciołach, o jego życiu codziennym, ale także o słabościach i wadach autora „Solaris”. Ta pozycja znakomicie komponuje się z opowiadaniami zebranymi w tomie „Fantastyczny Lem”.

Stanisław Lem „Fantastyczny Lem. Antologia opowiadań według czytelników” (Wydawnictwo Literackie)

W 2021 roku obchodziliśmy 100. rocznicę urodzin Stanisława Lema. Nie mogliśmy lepiej zwieńczyć świętowania niż włączając zbiór piętnastu najlepszych opowiadań polskiego mistrza science-fiction do puli książek akcji Czytaj PL 2021. „Fantastyczny Lem” to antologia, która znakomicie prezentuje dorobek artystyczny pisarza. Ponieważ jest to wybór czytelników dla czytelników, mamy gwarancję, że obcujemy z Lemem w najlepszej możliwej formie.

Aleksandra Lipczak „Lajla znaczy noc” (Wydawnictwo Karakter)

W średniowieczu, przez blisko osiem wieków, na południu Hiszpanii istniał założony przez Arabów wielokulturowy byt polityczny. Współtworzyli go muzułmanie, Żydzi i chrześcijanie. Aleksandra Lipczak, w książce rozpiętej między historią a współczesnością i między esejem a reportażem, dekonstruuje popularne symbole Hiszpanii (flamenco, mozaiki, palmy), odsłaniając ich muzułmańsko-arabskie korzenie.

Za tę książkę Aleksandra Lipczak otrzymała prestiżową Nagrodę Gombrowicza. „Lajla znaczy noc” znalazła się również w finale Nagrody Literackiej Nike 2021.

Robert Małecki „Żałobnica” (Wydawnictwo Czwarta Strona)

Kolejną książką, która znalazła się w tegorocznej akcji jest „Żałobnica”. To pełen napięcia, hipnotyzujący thriller Roberta Małeckiego – laureata Nagrody Wielkiego Kalibru i autora bestsellerowego cyklu z Bernardem Grossem w roli głównej. Tytułowa żałobnica otrzymuje w spadku po mężu pokaźny majątek oraz bardzo dobrze prosperujące przedsiębiorstwo. Nieoczekiwanie na jaw zaczynają wychodzić skrywane przez lata sekrety. Dodatkowo ktoś zaczyna manipulować życiem bohaterki.

Tomasz Michniewicz „Chwilowa anomalia” (Wydawnictwo Otwarte)

Bardzo cieszymy się, że kolejny raz możemy w naszej akcji gościć Tomasza Michniewicza. W jednej z poprzednich edycji Czytaj PL mieliście okazję czytać i słuchać świetnego reportażu „Chrobot”. Tym razem w ramach akcji macie dostęp do najnowszej książki autora pt. „Chwilowa anomalia”. To zapis rozmów ze specjalistami z różnych dziedzin, którzy diagnozują społeczeństwo, a ze swoich wnikliwych obserwacji wyciągają wnioski na przyszłość. Wywiady m.in. z politologami, klimatologami czy analitykami spraw międzynarodowych pokazują, w jak trudnej sytuacji społecznej się znaleźliśmy i co może czekać nas w przyszłości.

Marcin Mortka „Nie ma tego złego” (Wydawnictwo SQN)

Jedni są zdania, że Złe to kraina za Gwiżdżącymi Górami. Inni sądzą, że Złe to moc, która może zmieniać ludzi w bestie. Edmund zwany Kociołkiem, kiedyś żołnierz, teraz mąż i ojciec, znalazł się w sytuacji śmierdzącej Złem na kilometr. Wraz ze swoją drużyną, złożoną z socjopatycznego elfa, tajemniczego guślarza, goblina zwiadowcy, charakternego krasnoluda i rycerza Doli, otrzymał zlecenie, które szybko okazuje się czymś więcej, niż zwykłym dostarczaniem przesyłek.

Dionisios Sturis „Gorzkie pomarańcze” (Wydawnictwo Poznańskie)

„Gorzkie pomarańcze” to ceniony i kilkukrotnie wznawiany reportaż polsko-greckiego dziennikarza, reportażysty, pisarza Dionisiosa Sturisa. „Gorzkie pomarańcze”, czyli prawdziwa twarz Grecji. Dionisios Sturis, syn Polki i Greka, zabiera nas w podróż na południe Europy, by opowiedzieć historię – własną i Grecji. W akcji Czytaj PL mamy dla was wyjątkowe, rozszerzone wydanie książki, za które Sturis otrzymał nominację do Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego.

Beata Szady „Dziobak literatury. Reportaże latynoamerykańskie” (Wydawnictwo Dowody na istnienie)

Jeśli interesują cię losy dentysty Gabriela Garcíi Márqueza, urugwajskich Hitlerów, krzesła na którym siedział Che Guevara, napoju w „kolorze sików i smaku gumy do żucia”, który stanowi istotny element peruwiańskiej tożsamości, to jest to zdecydowanie książka dla ciebie!

„Dziobak literatury” to jedna z najbardziej wyjątkowych książek tegorocznej akcji. To pierwsza antologia latynoamerykańskiego reportażu na polskim rynku wydawniczym. Beata Szady nie tylko dokonała wyjątkowego wyboru, napisała znakomity wstęp, a każdy z tekstów okraszyła indywidualnym komentarzem. W skład zbioru weszły teksty takich reportażystów, jak Julio Villanueva Chang, Marco Avilés & Daniel Titinger, Álex Ayala Ugarte, Leonardo Haberkorn, Cristóbal Peña, Carlos Martínez, Alberto Salcedo Ramos, Leila Guerriero, Juan Pablo Meneses, Juan Villoro czy Martín Caparrós.

Robert J. Szmidt „Per aspera ad astra” (Wydawnictwo Rebis)

Robert J. Szmidt i pierwsza polska space opera wydana w USA z rekomendacjami Davida Webera, Nancy Kress, Mike’a Resnicka, Jacka Campbella, Kevina J. Andersona! Na kartach powieści autor mierzy się z tematem podróży międzyplanetarnych. Celem Mayflower jest znajdujący się w odległości ponad 25 lat świetlnych system Centuriona. Prawie dwustuletnie podróż nie przebiega tak gładko, jak zakładano. Załoga będzie musiała zmierzyć się z przeciwnościami losu, a także własnymi wewnętrznymi demonami.

Magdalena Witkiewicz „Srebrna łyżeczka” (Wydawnictwo Filia) Martyna

W akcji Czytaj PL nie mogło zabraknąć powieści obyczajowej! „Srebrna łyżeczka” to piękna, pełna kobiecej wrażliwości opowieść o tym, że życie pełne jest niespodzianek i zaskakujących zwrotów akcji. Pewnego dnia Lidia otrzymuje list od tajemniczej kobiety, która twierdzi, że jest przyjaciółką rodziny. Kobieta chce przekazać bohaterce spadek – niczego więcej nie wyjaśnia. Kim jest autorka listu? Do kogo należą piękne srebrne łyżeczki ze starego pudełka? Lidia krok po kroku odkrywa tajemnicę, która zmieni jej życie o 180 stopni.

Artykuł Czytaj PL 2021 – książki, które znalazły się w akcji pochodzi z serwisu Czytaj PL.

„Zły Żyd” – fragment książki Piotra Smolara

Martyna Gancarczyk — Fri, 05 Mar 2021 15:57:42 +0000

10 marca odbędzie się premiera książki „Zły Żyd” Piotra Smolara, francuskiego dziennikarza polskiego pochodzenia. Przy tej okazji, dzięki uprzejmości Wydawnictwa Znak, przedstawiamy wam fragment książki.

„Zły Żyd” – premiera książki Piotra Smolara

10 marca odbędzie się premiera książki „Zły Żyd” Piotra Smolara. To opowieść o poszukiwaniu własnej tożsamości, historia trzech pokoleń: dziadka Grzegorza (Hersza) – dla wielu bohatera, czujnego Żyda, dla innych żarliwego komunisty, ojca Aleksandra – polskiego intelektualisty i działacza opozycji antykomunistycznej, i wreszcie ich wnuka i syna – Piotra. Wychowanego we Francji Polaka, dziennikarza.

„Zły Żyd” Piotra Smolara – fragment książki

Skłamałem. Zrobiłem to z premedytacją.

Łatwo mi to przyszło. Skłamałem w sposób naturalny, dając sobie na to wewnętrzną zgodę. Zrobiłem to dla spokoju swojego i swojej rodziny. To kłamstwo było czymś oczywistym, stanowiło część podstawowych zasad ostrożności, co sprawiło, że odrzucałem jakiekolwiek pytania czy zastrzeżenia na ten temat. Skłamałem, bo tak trzeba było zrobić, bo tak chciałem zrobić, aby nie zakłócać mojej pracy w Izraelu i nie komplikować jej odbioru.

Nie jestem Żydem.

Kiedy byłem dzieckiem, miałem komiksową Biblię, dziesięć małych książeczek. Niezręczne czarno-białe rysunki nie porywały urodą, ale lektura wprawiała mnie w zachwyt. Okładki były całe pogniecione, moje tłuste paluszki nie obchodziły się z nimi łagodnie. Mniej więcej w tym samym czasie pochłaniałem też wszystkie bajki i legendy (bretońskie, rycerzy Okrągłego Stołu, ulicy Broca itd.), w wydaniu kieszonkowym.

Dziecko, którym byłem, nie traktowało tych opowieści jednakowo. Oczywiście żywot Jezusa był o wiele bardziej dramatyczny, a szczegółowym opisom narratora należało dawać wiarę. Rysunki nadawały całości określony kształt. Wszystko było prawdopodobne. Piotr nie chciał kłamać. Skłamał trzy razy, zanim zapiał kogut.

Moja nauczycielka francuskiego przez dwa pierwsze lata gimnazjum nazywała mnie „Piort”. Bardzo szybko przestałem ją poprawiać.

Siedzę z ojcem w ogrodzie w naszym przytulnym normandzkim domku. Nad polem, gdzie pasą się cielęta, zapadła ciepła noc; to pole to mój intymny żywy obraz Van Gogha, kołyszący się faliście, niezmienny. Widzę go, gdy zamykam oczy, szukając odrobiny spokoju ducha. Dzwony widocznej zewsząd bazyliki odmierzają rytmicznie czas. Nierówny oddech Chłopaka, konia królującego w sąsiedniej zagrodzie, zdradza obecność rzadko spotykanego świadka, obojętnego na nasze sprawy. Gwiazdy migoczą intensywnym blaskiem. Trudno opisać, jak przezroczyście czyste jest powietrze.

Siedzimy na leżakach obok siebie, pijąc wino. Telefon nagrywa naszą rozmowę. Ojcem targają sprzeczne uczucia. Ciekawość, chęć opowiadania. Od dawna czekał na ten moment. Pomimo łączących nas tak bliskich więzów, niebywałej czułości, żywił pewnego rodzaju skrywaną gorycz na myśl, że mógłbym nie przejawiać zainteresowania jego przeszłością, historią jego rodziny. Wyobrażam sobie, że ten brak zainteresowania – z którego bym się umiarkowanie tłumaczył, gdyby miano wytoczyć mi proces – był dla niego tym bardziej bolesny, że przecież stawianie pytań i opowiadanie o życiu nieznanych ludzi to mój zawód. Mógłbym więc zacząć od jego życia, a przynajmniej mógłbym trochę w nie zajrzeć.

Naciskam klawisz telefonu.

Zawsze wiedziałem, że jesteśmy Żydami. Naturalnym językiem mojego ojca był jidysz. Ojciec był bardzo przywiązany do kultury żydowskiej. Odkąd pamiętam, chodziliśmy co roku pod pomnik powstania w getcie warszawskim. Odwiedzałem też ojca w pracy, byli tam sami Żydzi.

Dość szybko nauczyłem się podrabiać klucze, żeby grzebać w szufladach jego biurka. Znajdowałem tam prezerwatywy, pistolet, sporo słynnych długopisów marki Parker, które dostawał od zagranicznych gości. Była tam też mała szara aksamitna torebeczka, którą do dziś zachowałem.

Zawierała sproszkowane kości.

Kim jesteś? Leży przede mną formularz, który wypełniłeś po rosyjsku 9 czerwca 1941 roku, to znaczy dwa tygodnie przed dniem, w którym Niemcy rozpoczęli operację Barbarossa przeciwko Związkowi Radzieckiemu. W tym dokumencie podajesz zawód – dziennikarz, narodowość – Żyd. Mieszkasz w Białymstoku, na ulicy Października 8 mieszkania 3. Od 1939 roku miasto znajduje się pod okupacją sowiecką.

Urodziłeś się 14 kwietnia 1905 roku w Zambrowie, w okolicach Białegostoku, w „drobnomieszczańskiej rodzinie o postępowych poglądach”. Drobnomieszczańska: brzmi to jak początek przyznania się do winy. Postępowa: okoliczność łagodząca. Emancypacja robotników to ważna kwestia początku XX wieku. Na trzy miesiące przed twoim przyjściem na świat żołnierze cara strzelali w Petersburgu do robotników domagających się pokoju¹ i reform społecznych².

Zacząłeś pracować w wieku lat jedenastu, kształcąc się na elektryka, potem zatrudniłeś się w pracowni wyrobów skórzanych. Bardzo wcześnie podjąłeś działalność rewolucyjną. W tamtych czasach ciężar egzystencji spadał na ludzi bez ostrzeżenia. W 1918 roku zostałeś przywódcą miejscowego Związku Żydowskiej Młodzieży Socjalistycznej. Podczas wojny polsko-bolszewickiej wstąpiłeś jako przedstawiciel młodzieży do komitetu rewolucyjnego w Zambrowie, będącego wówczas w rękach Armii Czerwonej. Po jej wycofaniu się jesteś poszukiwany przez policję. Ukrywasz się w Warszawie, potem przekraczasz granicę i docierasz do Kijowa, gdzie pracujesz w fabryce wyrobów skórzanych. W roku 1923 zamieszkujesz w Moskwie i studiujesz na Komunistycznym Uniwersytecie Mniejszości Narodowych Zachodu. Jest to ośrodek kształceniowy dla przyszłych kadr Kominternu, jego główną misją będzie rozpowszechnianie doktryny bolszewickiej w krajach, z których pochodzą studenci.

W latach dwudziestych zaczynasz wydawać w jidysz propagandowe gazety dla młodzieży, takie jak „Młoda Gwardia” w Charkowie. W roku 1928, po skończeniu studiów w Moskwie, zostajesz agentem Kominternu. Zamieszkujesz w Wilnie, należącym wtedy do Polski i, oddany sprawie, uczestniczysz w nielegalnej działalności organizacji komunistycznych. W roku 1939, w trakcie rozbioru Polski między Niemcy a ZSRR, który zajmuje obszary położone na wschodzie, zostajesz mianowany redaktorem naczelnym gazety „Gwiazda Białegostoku” i sekretarzem Związku Pisarzy Zachodniej Białorusi. Piszesz w jidysz, myślisz jak rewolucjonista. Dziennikarstwo według ciebie nie ma nic wspólnego z wyważoną na aptekarskiej wadze, skrupulatnie sprawdzoną informacją. Dziennikarstwo jest ideologiczną walką.

Na postawione w formularzu pytanie „Czy był Pan aresztowany lub poddany sądowym represjom?” odpowiadasz „tak”. W Wilnie w 1929 roku zostałeś skazany na trzy lata więzienia. W tymże Wilnie skazali cię w 1936 roku na sześć lat więzienia. Ten drugi wyrok skończył się w 1939 roku „na skutek przybycia Armii Czerwonej, która wyłamała więzienną bramę”, wyjaśniasz. W sumie sześć lat więzienia, taką cenę zapłaciłeś za nielegalną działalność komunistyczną. Pewnego dnia więźniowie polityczni, a wśród nich ty, ogłaszają strajk głodowy. Karmią was na siłę. Wkładając sobie palce do gardła, wywołujesz wymioty.

Sprawa. Tylko ona istnieje niemal w każdej linii twojego życiorysu, napisanego po polsku na starej maszynie 4 grudnia 1967 roku. Inna epoka, inny kraj. Od końca wojny mieszkasz w Polsce. Teraz tracisz wszystko: prowadzenie gazety, legitymację partyjną. Z jakiegoś powodu, którego nie znam, streszczasz swoją drogę życiową. Zajmuje dwie i pół strony. Zaczynasz od przypomnienia, jakie miałeś pseudonimy: Leon Mur, Goniec, potem Jefim. A w czasie okupacji Skromny.

¹ Rosja prowadziła wówczas wojnę z Japonią (przyp. tłum.).

² Chodzi o tzw. krwawą niedzielę 22 stycznia (9 stycznia wg kalendarza juliańskiego) 1905 roku, kiedy to została zorganizowana 200-tysięczna demonstracja, której celem było zaapelowanie do cara o poprawę losu robotników (przyp. tłum.)

Piotr Smolar – biografia

Piotr Smolar, syn Aleksandra Smolara, urodził się w 1974 roku na południu Francji, w Aix-en-Provence, dokąd jego rodzice wyemigrowali z Polski w 1968 roku.

Pisze o sprawach dyplomatycznych i stosunkach międzynarodowych we francuskim dzienniku „Le Monde” od 2019 roku. Wrócił wówczas do Francji po pięciu latach spędzonych jako korespondent
w Izraelu. Była to okazja do poznania kraju, gdzie pochowany jest jego dziadek oraz namysłu nad żydowskimi korzeniami.
W ciągu 18 lat pracy zajmował się sprawami bezpieczeństwa i policji, pisał o krajach Europy Wschodniej, Bałkanach i o krajach strefy postsowieckiej. Otrzymał nagrodę Louis Hachette (2010)
za tekst o bolesnej pamięci komunizmu w Rumunii.

Według autora książka Zły Żyd jest m.in. hołdem złożonym całej generacji polskiej opozycji w walce

o podstawowe wolności polityczne.

Artykuł „Zły Żyd” – fragment książki Piotra Smolara pochodzi z serwisu Czytaj PL.

„Zimowla” najchętniej wybieraną książką akcji Czytaj PL 2020

Martyna Gancarczyk — Fri, 11 Dec 2020 12:53:14 +0000

720 godzin wypełnionych czytaniem najlepszych kryminałów, literatury pięknej, poradnikowej i młodzieżowej oraz reportażu dla wszystkich, którzy dołączyli w tym roku do Czytaj PL. Właśnie tyle czasu uczestnicy akcji mieli na pobranie i przeczytanie oraz zachęcenie innych do sięgnięcia po 12 tytułów, które przygotowali organizatorzy największej takiej inicjatywy czytelniczej, dając jednocześnie wszystkim 12 powodów do tego, by „znowu czytać”. Spośród dostępnych przez cały listopad e-booków i audiobooków największą popularnością cieszyła się „Zimowla” Dominiki Słowik.

Akcja Czytaj PL 2020

Listopadowa akcja po raz kolejny pokazała, że miłośnicy książek to mocno zmotywowana do działania grupa, za sprawą której literatura króluje i daje ukojenie nawet w najmniej sprzyjających okolicznościach. Pandemia sprawiła, że tegoroczna akcja nie była obecna w szkołach, ani na nośnikach reklamowych w partnerskich miastach i nie zaznaczyła, tak jak w poprzednich edycjach, swojej obecności w instytucjach kultury, bibliotekach czy kawiarniach i klubach na terenie kraju. Mimo tego uczestnicy Czytaj PL stanęli na wysokości zadania. Dowodem na to jest blisko 50 tysięcy pobrań aplikacji Woblink i ponad 100 tysięcy wypożyczeń e-booków i audiobooków w dostępnych w akcji.

Czytaj PL – najlepsze książki za darmo

– Tradycyjnie postawiliśmy na najlepsze książki, utytułowanych twórców i ważne wydawnictwa. To przede wszystkim dzięki nim akcja Czytaj PL po raz kolejny dotarła do tylu czytelników i czytelniczek, zarówno tych, którzy „znowu” sięgnęli po wybrane przez nas książki, jak i tych nowych, których do czytania odrobinę zmusiliśmy. A mieliśmy 12 świetnych, bestsellerowych powodów, by czytać – mówi dyrektor KBF Izabela Błaszczyk –Do czytania zagrzewaliśmy na wiele sposobów. Zaprosiliśmy do udziału w akcji Uber Eats, które pomogło nam przez żołądek trafić w czytelnicze gusta użytkowników aplikacji. Przez ostatni weekend listopada, wraz z uczestnikami wyzwania #znowuczytamchallenge ustanowiliśmy rekord w czytaniu e-booków i audiobooków. To nie jest łatwy czas dla kultury, ale akcja Czytaj PL dała radę.

Zimowla numerem 1 akcji Czytaj PL 2020

„Zimowla” Dominiki Słowik, powieść laureatki Paszportu „Polityki” 2019 i finalistki Nagrody Literackiej Gdynia była w tym roku najczęściej pobieraną książką Czytaj PL. To opowieść o pełnej tajemnic miejscowości w Dolinie Zmornickiej, w której autorka po mistrzowsku miesza thriller i powieść grozy, zaciera granice między możliwym i niemożliwym, by zabrać czytelnika w gąszcz trudnych do wyjaśnienia zjawisk codzienności.

Kup ebooka lub książkę na Woblink.com

Pisarka wielokrotnie podkreślała, że w akcji bierze udział nie tylko jako autorka jednego z dostępnych tytułów, ale także jako zagorzała czytelniczka i miłośniczka literatury, która od lat dopinguje proczytelnicze inicjatywy. Podobnie jak Jakub Małecki, który jest autorem „Horyzontu”, powieści, która znalazła się na trzeciej pozycji „wielkiej trójki” książek najchętniej pobieranych w Czytaj PL 2020. Na miejscu drugim w zestawieniu uplasował się w tym roku poradnikowy bestseller Stefanie Stahl „Kochaj najlepiej jak potrafisz”. W TOP 5 znalazły się ponadto uhonorowany podwójną Nagrodą Literacką „Nike” – od jury i czytelników – zbiór reportaży Mariusza Szczygła „Nie ma” oraz „Historia bez cenzury 5. I straszno, i śmieszno – PRL” Wojtka Drewniaka.

Kup książkę lub ebooka na Woblink.com

-Z oczywistych względów nie byliśmy w tym roku obecni z plakatami akcji w przestrzeni miast, a także w szkołach, które działają w trybie zdalnym. Nie stanęło to jednak na przeszkodzie, by dzielić się literaturą, refleksjami i emocjami, jakie wywołuje, by propagować dobrą literaturę oraz czytelnictwo, jako wartościowy sposób spędzania czasu, rozwijania wyobraźni i budowania czytelniczej wspólnoty. To sukces, że rokrocznie Czytaj PL i towarzysząca jej akcja dla młodzieży Upoluj swoją książkę zaznacza swoją obecność w literackim świecie. W tym roku najsilniej głos literatury słyszany był w przestrzeni wirtualnej, w kanałach społecznościowych i blogosferze, czyli tu gdzie w tym trudnym czasie gromadzi się najwierniejsze grono miłośników literatury – mówi Dariusz Jaworski, dyrektor Instytutu Książki, który jest strategicznym partnerem akcji Czytaj PL.

Organizatorzy i partnerzy

Organizatorzy Czytaj PL: Miasto Kraków, KBF – instytucja kultury Miasta Krakowa, operator programu Kraków Miasto Literatury UNESCO, Woblink

Partner strategiczny: Instytut Książki

Wydawcy: Wydawnictwo Znak, Wydawnictwo SQN, Dowody na Istnienie, Wielka Litera, Czwarta Strona, Filia, Wydawnictwo Otwarte, We Need YA, Wydawnictwo Literackie, Karakter, Wydawnictwo Marginesy

Miasta partnerskie: Białystok, Bielsko-Biała, Bydgoszcz, Bytom, Częstochowa, Elbląg, Gdańsk, Gdynia, Grudziądz, Katowice, Legnica, Lublin, Łódź, Nowy Sącz, Olsztyn, Opole, Płock, Poznań, Przemyśl, Radom, Rzeszów, Siedlce, Słupsk, Sopot, Szczecin, Toruń, Warszawa, Zamość, Zielona Góra.

W promocję akcji włączyły się też Polska Stacja Antarktyczna im. Henryka Arctowskiego na Antarktydzie oraz Miasta Literatury UNESCO: Norwich (UK), Edynburg (UK), Seattle (USA), Reykjavik (Islandia), Nottingham (UK), Quebec (Kanada), Manchester (UK), Exeter (UK), Heidelberg (Niemcy), Mediolan (Włochy)

Akcja dofinansowana ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Artykuł „Zimowla” najchętniej wybieraną książką akcji Czytaj PL 2020 pochodzi z serwisu Czytaj PL.

Jacek Dehnel – kilka pytań do autora książki „Krivoklat”

Martyna Gancarczyk — Mon, 07 Dec 2020 11:14:01 +0000

W Stacji: Literatura po Barbarze Sadurskiej, Joannie Rudniańskiej, Marcie Dzido czy Zośce Papużance przyszedł czas na pisarza-mężczyznę. Tym razem na pytania odpowiada Jacek Dehnel, autor takich powieści, jak „Krivoklat” czy „Saturn”. W pełnym wydaniu grudniowego miesięcznika „Znak” (zarówno w formie papierowej, jak i elektronicznej) znajdziecie jego nowe opowiadanie. A na naszej stronie internetowej możecie przeczytać krótki wywiad z pisarzem.

W Stacji: Literatura prezentujemy „Fotoplastikony”. Tekst do przeczytania w papierowym wydaniu miesięcznika „Znak”.

Jacek Dehnel w miesięczniku odpowiada na pytania z krótkiego kwestionariusza:

Czego szuka Pan w literaturze?

Jako czytelnik: wiedzy i zachwytu, które na szczęście czasem schodzą się ze sobą. Jako pisarz: pewnie podobnie. Samo pisanie jest procesem poznawania, wyjaśniania samemu sobie czasem spraw ogólnych, jak świat i ludzie, a czasem bardzo drobnych i konkretnych.

W jaki sposób Pan pracuje?

To bardzo zależy. Wiersze z rzadka zdarza mi się spisać pospiesznie, od razu; przeważnie przychodzą mi do głowy i długo się z nimi noszę, a spisuję, kiedy już się w tej głowie ułożyły. Prozę trzeba wysiedzieć wieloma godzinami, czasem samego pisania, częściej: researchu. A zatem szukanie i czytanie książek i artykułów w bibliotekach, szperanie w archiwach cyfrowych, googlowanie, wywiady, rozmaicie. Właściwie każda z książek, które pisałem, miała te procedury nieco inne.

Co najchętniej Pan czyta?

Arcydzieła. Ale to niestety coraz rzadziej się zdarza. Kiedy ma się kilkanaście lat, arcydzieła zdają się leżeć wszędzie, cokolwiek bierzemy – to wspaniałość. Ale potem odstępy się wydłużają.

Jaką funkcję może współcześnie spełniać / spełnia literatura?

Nie sądzę, żeby w jej funkcjach cokolwiek zmieniło się od czasów starożytnych. Rozrywkowa służy rozrywce, naukowa – nauce, religijna – religii, pornograficzna – seksowi itd. Najciekawsza jest ta, którą z braku lepszego określenia nazywamy „piękną”: jej cele nie są oczywiste i służy chyba temu, że wzajemnie sobie opowiadamy świat i się nad nim zastanawiamy.

Znajdź „Miesięcznik Znak” w formie ebooka na Woblink.com

„Fotoplastikony” (fragment)

W Fotoplastikonach pisze tak:

„Z kupki podnoszę to jedno zdjęcie, które musiało leżeć tak długo w wilgotnej piwnicy, że aż karton rozwarstwił się na cieniutkie kartki. Jest rok 1907, sądząc po drzewie: wczesna wiosna, i to ona właśnie – te soki krążące na nowo w gałęziach orzecha włoskiego, to słońce nieśmiałe jeszcze – sprawiła, że Hermann Matura wyległ z żoną i córkami oraz dwojgiem znajomych przed dom i odstawiają teraz harce na drabinie i konarach. Zajrzałem jeszcze do albumu. Zajrzałem i zamknąłem. Nie musiałem tego wiedzieć o państwie Matura, tak radośnie i niedojrzale obsiadujących drzewo, nie chciałem poznać, do czego przywiedzie ich dojrzałość, ale sprzedawca, zresztą Serb, krzyknął: „Fünfzehn für alle!” i teraz były już moje, z całą swoją gorzką prawdą i pleśniowym zapaszkiem piwnicy.”

Jacek Dehnel – biogram:

Ur. w 1980 w Gdańsku, poeta, prozaik, tłumacz. Laureat m.in. Nagrody Kościelskich (2005) i Paszportu „Polityki” (2006). Prowadzi portal z kolekcją starej fotografii www.awers-rewers.pl. Związany z Warszawą, od niedawna mieszka w Berlinie.

Artykuł Jacek Dehnel – kilka pytań do autora książki „Krivoklat” pochodzi z serwisu Czytaj PL.

Rok 2021 rokiem Stanisława Lema!

Martyna Gancarczyk — Tue, 01 Dec 2020 10:00:17 +0000

Jeden z najwybitniejszych polskich prozaików, najszerzej tłumaczony polski autor, wybitny mieszkaniec Krakowa został właśnie uhonorowany ustawą Sejmu RP ustanawiającą rok 2021 Rokiem Lema. Nie mogło być lepszego powodu, by to właśnie Lem został literackim patronem nadchodzącego roku – 12 września będziemy obchodzić setną rocznicę urodzin autora „Solaris”.

Rok 2021 rokiem Stanisława Lema

KBF – instytucja kultury miasta Krakowa, operator programu Kraków Miasto Literatury UNESCO – wspólnie z Wydawnictwem Literackim i Fundacją Instytut Polska Przyszłości im. Stanisława Lema w marcu tego roku wystosował list do Marszałek Sejmu Elżbiety Witek z poparciem inicjatywy uchwalenia Roku Lema. 27 listopada, wraz z przyjęciem przez Sejm RP uchwały ogłaszającej Rok Lema, te starania doczekały się szczęśliwego finału. To najlepszy sposób, by uczcić jubileusz przypadający na przyszły rok – stulecie urodzin Stanisława Lema. Cieszymy się, że najczęściej tłumaczony polski autor, którego książki zostały opublikowane w 45 językach w milionach egzemplarzy, stanie się patronem nie tylko tych rocznicowych działań, które planujemy tutaj, w Krakowie – Rok Lema ogłoszony dziś przez Sejm RP będzie stymulował przyszłoroczną scenę literacką w całej Polsce – skomentowała ogłoszenie Izabela Błaszczyk, Dyrektor KBF. Cieszę się z decyzji o uchwaleniu Roku Lema i mam nadzieję, że dla czytelników na całym świecie będzie to okazja do kolejnego bliskiego spotkania z twórczością Mistrza. Mam również przekonanie, że to spotkanie przerodzi się w wieloletnią, literacką podróż, której stacją węzłową będzie otwarcie Planety Lem w Krakowie – mówi Wojciech Zemek, wieloletni sekretarz pisarza.

Stanisław Lem – jak zacząć czytać?

Kraków Miasto Literatury UNESCO przygotowuje się do Roku Stanisława Lema już od kilku lat. Dzieje się tak za sprawą działań podjętych na rzecz budowy Planety Lem oraz corocznie organizowanych obchodów urodzin pisarza. Centrum Literatury i Języka Planeta Lem jest pierwszą tego typu inwestycją w Polsce – to połączenie wielofunkcjonalnego centrum literackiego z nowoczesną przestrzenią ekspozycyjną. Pracownia projektowa JEMS Architekci przygotowała już koncepcję wielobranżową przyszłego centrum, a w tym momencie opracowywana jest pełna dokumentacja architektoniczno-budowlana. W przyszłym roku planowane jest pozyskanie pozwolenia na budowę, co umożliwi rozpoczęcie procedury zamówienia na roboty budowlane. Do momentu powstania Planety Lem inkubatorem pomysłów na prowadzenie nowego centrum literackiego zostanie Pałac Potockich, w którym od przyszłego roku będzie realizowany program Krakowa Miasta Literatury UNESCO.

Obchody Roku Lema w Krakowie

Krakowskie obchody Roku Lema zapowiadają się bardzo różnorodnie. Głównym wydarzeniem będą same urodziny pisarza, które w 2021 roku odbędą się w dniach 12-14 września w Centrum Kongresowym ICE Kraków. Stanisław Lem będzie też bohaterem licznych tradycyjnych wydarzeń, od Festiwalu Literatury dla Dzieci po Festiwal Sacrum Profanum. Postać i twórczość Lema znajdą swoje miejsce a to na deskach teatrów, a to w utworach muzycznych, na sympozjach i konferencjach planowanych na ten rok, a kontekst programu uzupełnią książki, których huczne premiery planuje Wydawnictwo Literackie.

100 rocznica urodzin Stanisława Lema

Wszystkie wydarzenia poświęcone 100. rocznicy urodzin Stanisława Lema będą zbierane w specjalnym serwisie roklema.pl. Znajdą się w nim też zapowiedzi nowych wydań książek i niepublikowane wcześniej materiały, a także konkursy z nagrodami. Strona roklema.pl stanie się najlepszym źródłem wiedzy o tym, jak i gdzie świętować urodziny polskiego twórcy – wielkiej postaci literatury XX wieku. Serwis będzie prowadzony przez portal lem.pl z udziałem partnerów realizujących lemowskie programy, w tym Wydawnictwa Literackiego, Instytutu Adama Mickiewicza, Instytutu Polska Przyszłości im. Stanisława Lema i KBF.

Artykuł Rok 2021 rokiem Stanisława Lema! pochodzi z serwisu Czytaj PL.

#znowuczytamchallenge, czyli bicie rekordu w czytaniu z Czytaj PL

Martyna Gancarczyk — Mon, 23 Nov 2020 13:02:27 +0000

Nadchodzi weekend, kiedy padnie rekord w czytaniu e-booków i audiobooków. Ustanowią go uczestnicy akcji Czytaj PL, którzy jak co roku w listopadzie udowadniają, że każdy dzień jest dobry na czytanie. Już 27-29 listopada, czyli w ostatni weekend akcji, kiedy można wypożyczać książki w największej tego typu czytelniczej inicjatywie w Polsce i na świecie, wystartuje 72-godzinny maraton literacki. Organizatorzy Czytaj PL oraz setki miłośników książek wezmą udział w wyzwaniu #znowuczytamchallenge i udowodnią, że czytać oraz słuchać książek można w każdych warunkach.

#znowuczytamchallenge – wyzwanie dla wszystkich

Odkurzanie mieszkania czy leniwy relaks we własnych czterech ścianach? Poranny jogging a może wieczorny spacer z psem? Gotowanie obiadu, relaksująca kąpiel czy wycieczka do lasu? Okoliczności i powodów do tego, by sięgnąć po e-booka i audiobooka, i zanurzyć się w świat literatury jest mnóstwo. Organizatorzy Czytaj PL chcą poznać każdy z nich i zachęcić uczestników akcji do dzielenia się twórczymi pomysłami na to, jak i gdzie czytać. Dlatego proponują, by do wyzwania #znowuczytamchallenge stanęli wszyscy czytający. Aby wziąć udział w wyzwaniu wystarczy choć raz w dniach 27-29 listopada, opublikować w swoich kanałach społecznościowych zdjęcie opatrzone hasztagiem #znowuczytamchallenge.

72-godzinny maraton

Organizatorzy zachęcają, by miłośnicy literatury chwycili swoje czytniki i telefony, i przyłączyli się do wyzwania #znowuczytamchallenge – a tym samym wypełnili 72 weekendowe godziny swoimi ukochanymi tytułami i twórczością ulubionych autorów, np. jednego z 12 dostępnych w Czytaj PL 2020. –Niezależnie od tego czy akurat odpoczywacie w domu, sprzątacie, spacerujecie czy gotujecie, a może uprawiajcie sport – celem udziału w wyzwaniu, jest pokazanie, że czas z e-bookami i audiobookami można spędzać w każdych warunkach. W tegorocznej edycji akcji jest z nami blisko 30 miast partnerskich z całej Polski oraz środowiska polonijne z całego świata, ale również badacze i badaczki z Polskiej Stacji Badań Arctowski na Antarktydzie – tym samym chcemy powiedzieć, że czytanie nie zna barier i literatura jest wszędzie tam, gdzie człowiek – dodaje Katarzyna Jakubowiak.

– Dołączcie do nas i pokażcie wszystkim, że czytać albo słuchać książek można nawet w tych najbardziej niecodziennych i najmniej oczywistych okolicznościach. Wypełnijmy Instagram, Facebook i TikTok zdjęciami oraz filmami czytających w ramach #znowuczytamchallenge. Do wypróbowania polecamy oczywiście 12 znakomitych tytułów z akcji Czytaj PL 2020, które możecie pobrać korzystając z aplikacji Woblink – mówi Jakub Krasny z Woblink.

Aby wziąć udział w wyzwaniu wystarczy dołączyć do wydarzenia opublikowanego na fanpage’u akcji Czytaj PL na Facebooku, gdzie organizatorzy informują o szczegółach akcji: https://www.facebook.com/events/3267340930058713. A następnie, zaczynając od piątku 27 listopada aż do niedzieli 29 listopada, publikować w mediach społecznościowych zdjęcia pokazujące czytelników w trakcie lektury. Autorzy wszystkich publicznych postów, w których pojawią się zdjęcia oznaczone tagiem #znowuczytamchallenge, wezmą udział w ustanawianiu rekordu oraz w konkursie, w którym nagrodami są koszulki Czytaj PL 2020.

Akcja Czytaj PL 2020

Aby wziąć udział w tegorocznej odsłonie akcji Czytaj PL, wystarczy pobrać bezpłatną aplikację Woblink z App Store lub Google Play i przejść do zakładki Czytaj PL. Po zeskanowaniu kodu QR zyskujemy dostęp do 12 bezpłatnych tytułów do czytania i słuchania. W tym roku akcja Czytaj PL po raz pierwszy zagościła na czytnikach książek elektronicznych. W listopadzie 12 bestsellerów można czytać na czytnikach inkBOOK Calypso oraz Onyx Boox.

Lista dostępnych książek:

1. Jakub Ćwiek „Topiel” (Wydawnictwo Marginesy)
2. Wojtek Drewniak „Historia bez cenzury 5. I straszno, i śmieszno – PRL” (Wydawnictwo Znak)
3. Paulina Hendel „Strażnik” (We Need YA)
4. Mikołaj Łoziński „Stramer” (Wydawnictwo Literackie)
5. Karolina Macios „Czarne morze” (Wielka Litera)
6. Andri Snær Magnason „O czasie i wodzie” (Karakter)
7. Jakub Małecki „Horyzont” (Wydawnictwo SQN)
8. Robert Małecki „Zadra” (Czwarta Strona)
9. Remigiusz Mróz „Głosy z zaświatów” (Wydawnictwo Filia)
10. Dominika Słowik „Zimowla” (Wydawnictwo Znak)
11. Stefanie Stahl „Kochaj najlepiej jak potrafisz” (Wydawnictwo Otwarte)
12. Mariusz Szczygieł „Nie ma” (wydawnictwo Dowody na Istnienie)

Organizatorzy Czytaj PL: Miasto Kraków, KBF – instytucja kultury Miasta Krakowa, operator programu Kraków Miasto Literatury UNESCO, Woblink

Partner strategiczny: Instytut Książki

Wydawcy: Wydawnictwo Znak, Wydawnictwo SQN, Dowody na Istnienie, Wielka Litera, Czwarta Strona, Filia, Wydawnictwo Otwarte, We Need YA, Wydawnictwo Literackie, Karakter, Wydawnictwo Marginesy

Artykuł #znowuczytamchallenge, czyli bicie rekordu w czytaniu z Czytaj PL pochodzi z serwisu Czytaj PL.

Mira Marcinów – kilka pytań do autorki książki „Bezmatek”

Martyna Gancarczyk — Wed, 05 Aug 2020 11:49:54 +0000

W Stacji: Literatura najnowszego numeru miesięcznika „Znak” po Barbarze Sadurskiej, Joannie Rudniańskiej, Marcie Dzido czy Zośce Papużance wystąpiła Mira Marcinów, autorka powieści „Bezmatek”. W papierowym wydaniu miesięcznika „Znak” znajdziecie jej nowe opowiadanie.

W Stacji: Literatura prezentujemy „Martwe notatki. Albo fragmenty odrzucone »Bezmatka«”. Tekst do przeczytania w papierowym wydaniu miesięcznika „Znak”. Mira Marcinów w miesięczniku odpowiada na pytania z krótkiego kwestionariusza:

Czego szukasz w literaturze?

Tego samego, czego szukam w tańcu. Kiedy tańczę, chcę transu, ekscytacji, szczerych odczuć, czasem bólu, czasem przyjemności i najlepiej, żeby mnie jeszcze olśniło.

W jaki sposób pracujesz?

Piszę z dziećmi, przy dzieciach, na dzieciach, podczas karmienia, w fazie REM i w trybie samolotowym. Piszę wyłącznie na telefonie. Nie piszę dużo. Żadnej habilitacji tak nie napisałam. Tylko krótkie książki, małe formy, artykuły na 5 tys. znaków. Piszę i mam świat poza dziećmi. Bo mam, parafrazując wiadomą, swój „własny telefon”. Od kiedy tak pracuję, zmienił się mój styl. Mówię krócej, piszę krócej. W ten sposób zwalczyłam swoje barokowe skłonności. Gdy tekst jest prawie gotowy, przesyłam go na laptopa. I czyszczę, kasuję, bardzo dużo kasuję. Potem drukuję. Tnę. Wycinam. Przestawiam. W tym czasie dzieci robią podobne rzeczy: kolorowanki, wycinanki. To taka moja mechanika pisania. Fizjologia pisania to całkiem inny temat.

Znajdź „Miesięcznik Znak” w formie ebooka na Woblink.com

Co najchętniej czytasz?

To, co aktualnie mnie dotyczy lub dotyka. Jestem czytelniczką tematyczną. Żarłoczną i obsesyjną. Gdy urodziłam pierwsze dziecko, czytałam niemal wyłącznie książki o tematyce macierzyńskiej. Przede wszystkim prozę. Czytam trochę tak, jakbym przygotowywała rozprawę na niemożliwy temat, typu: „Macierzyństwo od starożytności do współczesności”. Czasem z tego bzika wyrwie mnie jakiś autor, częściej autorka, i wtedy czytam tropem autorskim. Ze współczesnych, „modnych” pisarzy pochłaniam: Elenę Ferrante oraz Michela Houellebecqa. A z polskich książek zwykle już w dniu premiery kupuję to, co wydadzą Dorota Masłowska i Marek Bieńczyk. W końcu moim tajnym ulubionym gatunkiem literackim jest „list od chorego”. Właśnie czytam listy XIX-wiecznych pacjentek histerycznych z rodzimych szpitali psychiatrycznych, bo wciąż mam nadzieję, że napiszę drugi tom Historii polskiego szaleństwa poświęcony histerii. Obecnie moim tematem jest bohaterka histeryczna. Przeszłam już tym kluczem przez literaturę matkośmiertną, melancholijną, ślubną, nowojorską i żałobną.

Jaką funkcję może współcześnie spełniać / spełnia literatura?

Odpowiadam na to pytanie w czasie pandemii, więc pierwsze, co mi przychodzi do głowy, to eskapistyczna funkcja literatury. Gdy rzeczywistość staje się nie do zniesienia, możemy od niej uciec dzięki literaturze. Jednak niektórzy właśnie teraz chcą czytać o zarazie, dla nich literatura pozwala na konfrontację, jest próbą zrozumienia trudnej rzeczywistości. Zdecydowanie wybieram konfrontacyjne uprawianie literatury.

A oto fragment „Martwych notatek”:

O tym, jak się matce umarło, wiedziało zaledwie kilka osób. Człowiek żyje, robi swoje, a potem umrze na coś i to coś określa całe jego życie. Na Wikipedii jest nawet taka rubryka: „przyczyna zgonu”. I tak Harry Houdini to „jeden z najsłynniejszych iluzjonistów, specjalistów od ucieczek i pokazów akrobacji wszech czasów. Data śmierci: 31 października 1926. Przyczyna zgonu: zapalenie otrzewnej”. A jej się umarło na raka płuc. O ile to lepiej niż na raka jakiegoś niegodnego narządu. Ale i o ile gorzej. Pisała o tym Susan Sontag w Chorobie jako metaforze. Pisała o gruźlicy i raku płuc. Ludzie myślą, że trzeba mieć odpowiedni charakter, a właściwie charakterek, żeby umrzeć na płuca.

Znajdź „Bezmatek” w formie ebooka lub książki papierowej na Woblink.com

Mira Marcinów – biogram

Studiowała na Międzywydziałowych Indywidualnych Studiach Humanistycznych UJ, gdzie obroniła doktorat z psychologii. Pracuje w PAN w Warszawie. Publikowała m.in. w „Znaku”, „Tygodniku Powszechnym” i francuskim piśmie o poezji „Orpheus”. Finalistka Nagrody Naukowej „Polityki” (2019) i laureatka Nagrody Prezesa Rady Ministrów (2015). Wydała książki: Na krawędzi wolności. Szaleństwo jako wybór w filozofii Henryka Struvego (2012), Niezabliźniona rana Narcyza (2018, z Bartłomiejem Dobroczyńskim), Historia polskiego szaleństwa (2017), za którą była nominowana do Poznańskiej Nagrody Literackiej. W kwietniu ukazał się Bezmatek, jej prozatorski debiut.

Artykuł Mira Marcinów – kilka pytań do autorki książki „Bezmatek” pochodzi z serwisu Czytaj PL.

Matka (prawie) idealna – fragment nowej powieści Kerry Fisher

Martyna Gancarczyk — Thu, 25 Jun 2020 13:52:42 +0000

Czy sprzątaczka z wiadrem i mopem może poczuć się jak księżniczka? Czy można naprawić błędy młodości i zawalczyć o siebie oraz lepszą przyszłość dla swoich bliskich? Kolejny bestseller Kerry Fisher, autorki Posłusznej żony i Sekretnego dziecka, pokaże jej nowe komediowe oblicze.

W dzielnicy, w której mieszka Maia, wszystkie uliczki wyglądają tak samo: szeregi brzydkich domków z zachwaszczonymi ogródkami i lokatorami jak jej partner Colin – pozbawiony ambicji obibok, który żyje z zasiłku, kombinowania i pracy samej Mai. Kiedyś straciła dla niego głowę i rzuciła szkołę. Bez wykształcenia mogła zostać tylko sprzątaczką. Ale teraz wszystko może się zmienić: w nieoczekiwanym spadku młoda kobieta dostaje fundusze na edukację dzieci w najlepszej szkole w mieście. Czy Harley i Bronte zaklimatyzują się w nowym miejscu wśród uczniów podwożonych na lekcje najnowszymi modelami bentleya? Jak poradzi sobie sama Maia – rezolutna, inteligentna, ale niepewna siebie – wśród matek spędzających czas na wizytach u kosmetyczek, luksusowych zakupach i obmyślaniu kolejnej organicznej diety? W nowej powieści Kerry Fisher świat biednych i bogatych dzieli wyraźna granica, ale dla osób, które naprawdę chcą coś zmienić w swoim życiu, nie ma żadnych barier.

Matka (prawie) idealna – fragment powieści

Odkąd Colin mnie uderzył, właściwie z nim nie rozmawiałam. Gdy wróciłam od Clover tamtego dnia, wparował do środka rozgadany i przejęty jakimś kantem, dzięki któremu zamierzał naciągnąć opiekę społeczną na kolejny zasiłek. Pokiwałam głową i wzruszyłam lekko ramionami.

— Słuchasz mnie?

— Tak, słucham.

Dalej wyjmowałam z mikrofali ziemniaki w mundurkach.

— I co myślisz?

Głównie myślałam o tym, jakie to smutne, że boję się do niego odwrócić plecami, by nie uderzył mnie znowu.

— Myślę, że jesteś niesamowicie sprytny, ponieważ to wykombinowałeś, i zasługujesz na rzęsiste oklaski — odparłam.

Dzięki świadomości, że mam się dokąd wynieść, stałam się odważna — albo głupia. Wyjęłam z kredensu rondel. Gdyby Colin zaatakował znowu, zamierzałam mu oddać tak, aż mózg mu zadzwoni. Przez moment wyglądał, jakby musiał się uporać ze skomplikowanym równaniem kwadratowym (Harley wciąż wierzył, że umiem je rozwiązywać). Potem uśmiechnął się i spytał swoim najbardziej czarującym głosem:

— Jesteś obrażona?

Ten gość sądził, że pogodzi się ze mną w łóżku.

— Nie, nie jestem obrażona.

Nałożyłam ziemniaki na talerze i dodałam trochę fasoli z podnoszącą na duchu myślą, że przez najbliższych kilka dni nie będę dla niego gotować. Chociaż jeszcze niezupełnie wiedziałam, jak mu niby zakomunikuję, że z dniem jutrzejszym udaję się z dzieciakami na krótkie wakacje do wiejskiej posiadłości. Zawołałam dzieci. Bronte z miejsca zaczęła marudzić, że na jej ziemniaku nie ma masła.

— Pieniędzy też nie ma, kochanie, to dlatego.

— Ale ziemniaki są smaczne, prawda, mamo, i zdrowsze bez masła, co nie? Przerabialiśmy dzisiaj na przyrodzie dobre i złe tłuszcze. Za tydzień będziemy robić pieniącą się fontannę z wody utlenionej — wtrącił się Harley.

Zauważyłam, że z każdym kolejnym tygodniem nabiera większego entuzjazmu do szkoły. Znowu poczułam falę mdłości, kiedy spojrzałam na list, zdradziecki list oparty o bok telefonu. Wyślę go jutro.

Obserwowałam Colina, który z łokciem na stole szuflował fasolę niczym koparka zaprogramowana na powtarzanie w kółko tych samych ruchów. Miał kilkudniowy zarost, więc prezentował się jak niechluj, choć sam uważał, że to takie męskie i surowe. Skończył załadunek i odsunął się z krzesłem od stołu. Parę fasolek spadło mu na T-shirt. Beknął donośnie, pobudzając Harleya i Bronte do chichotów tudzież prób dorównania tacie. Zostawiłam ich przy bekaniu, puszczaniu bąków i pluciu jedzeniem ze śmiechu, i ulotniłam się na piętro, by spakować trochę nowszych ubrań. Próbowałam traktować tę rejteradę jako miniurlop — niczym moje klientki niezdolne przetrwać dnia bez masażu kryształową pałeczką albo kąpieli z olejkiem frangipani w wannie z hydromasażem. Pobyt u Clover nie stanowił rozwiązania. Nie zamierzałam opuścić Colina. Ale, do jasnej cholery, nie pozwolę mu myśleć, że ujdzie mu to na sucho i może mnie znokautować, a ja rzucę tylko: „Drobiazg, skarbie, omsknęła ci się ręka”.

Clover miała rację. Mało nie wpadłam w pułapkę myślenia, że nie mam wyjścia, że muszę pogodzić się z losem i zacisnąć zęby. Colinowi nic się nie stanie, jeśli spędzi tydzień sam jak palec — bez swojej niewyczerpanej portmonetki, majtkowej wróżki, niewolnicy od prasowania i cholernego worka treningowego. Uzgodniłyśmy, że nazajutrz przyjaciółka odbierze dzieci i wyjaśni im, że zostaniemy u niej kilka dni, bym mogła jej pomóc w sprzątaniu. Nie chciałam dopuścić do debaty w stylu „mamusia zostawia tatusia”, ponieważ było to tymczasowe rozwiązanie i wiedziałam, że muszę wrócić. Ale nie mogłam się doczekać, by dać Colinowi nauczkę.

Kiedy dzieciaki się położyły, siedzieliśmy w milczeniu. Wsadziłam nos w książkę, a Colin oglądał kolejne mordobicie z Jackie Chanem. Poszłam na górę sprawdzić, czy Bronte i Harley zasnęli, a w drodze powrotnej odryglowałam drzwi wejściowe i zabrałam z kuchni komórkę. Nie planowałam wzywać policji, gdyby zrobiło się niebezpiecznie, ale już sama groźba mogła przynieść pożądany skutek. Teraz, gdy ta chwila nadeszła, zaschło mi w ustach, więc zanim się odezwałam, bezgłośnie otwierałam je i zamykałam niczym złota rybka. Musiałam kilka razy wołać go po imieniu, by odciągnąć jego uwagę od Jackiego Chana, w końcu jednak zwrócił w moją stronę znudzoną twarz z ustami wciąż jeszcze lekko rozdziawionymi ze skupienia.

— Co?

Podniosłam się z miejsca i stanęłam, zasłaniając telewizor. Złączyłam kolana, żeby nogi mi nie drżały.

— Wyprowadzamy się z dzieciakami na jakiś czas.

— Wyprowadzacie się? Dokąd? Skąd wzięłaś na to pieniądze?

— Zatrzymam się u Clover. Nie mogę tu zostać, bo nie wiem, czy znowu nie wpadniesz w szał. Umieram ze strachu, a to nie jest dobre dla dzieci.

Otwarł usta trochę szerzej.

— Co, zostawiasz mnie, żeby się wprowadzić do tej tłustej pindy? Nic dziwnego, że jej mąż dał dyla. Zaczęła teraz grać na dwie strony, tak?

Tępy ćwok. Miałam ochotę odpyskować mu tak samo. Słowa, które padły z moich ust, ani trochę nie przypominały spokojnego scenariusza, który tyle razy przećwiczyłam w myślach.

— Rozumiem, że trudno ci to pojąć, ale to moja przyjaciółka i martwi się o mnie, bo w napadzie furii rozwaliłeś mi twarz i teraz się ciebie boję. Mam nadzieję, że zanim rana się zagoi, jakoś się pozbieram. Do tego czasu Clover będzie za mnie odbierać dzieci ze szkoły, bo nie wszyscy muszą wiedzieć, że tatuś Harleya i Bronte ma ciężką rękę. I będzie mi płacić za sprzątanie.

Czułam się, jakbym podbiegła do wielkiego, warczącego brytana i odebrała mu kość. Colin nawet nie drgnął na sofie.

— Mai. Mai. Dlaczego mi to robisz? Wiesz, że cię kocham. Wcale nie chciałem cię uderzyć.

Rozłożył ręce, odstawiając wcielenie niewinności, jakby zdjął mi z policzka rzęsę, a nie podbił oko.

— Chciałeś. Tylko się nie spodziewałeś, że zrobię z tego wielką sprawę. Nie pozwolę, by Harley dorastał w przekonaniu, że to w porządku bić dziewczynę, jeśli zacznie się trochę ciskać. A gdyby padło na Bronte, cieszyłbyś się, że jakiś facet od czasu do czasu zupełnie niechcący funduje jej limo?

Ściągnął wargi. Wyprostował się. Od zawsze nie znosił, kiedy pyskowałam, dlatego w miarę upływu czasu zaczęłam się ograniczać do najważniejszych spraw, zwykle związanych z dziećmi, w których nie mogłam odpuścić. Prawie zdążyłam zapomnieć, jak to jest mieć inne wyjście. Zdenerwowanie opadło. Balansowałam na granicy euforii. Niemal mnie korciło, żeby się z nim podrażnić, zatańczyć po pokoju, wyśpiewując: „No, dawaj, chłopie, przyłóż mi, skoro ci się zdaje, że jesteś taki twardy”. Akurat spięłam mięśnie, gotowa na szarpaninę, gdy Colin opuścił ręce na kolana.

— Mai, przepraszam. Nie odchodź. Nie wiem, co we mnie wstąpiło. To się więcej nie zdarzy.

Naprawdę wydawał się skruszony, ale może po prostu uświadomił sobie, że jeśli nie chce umrzeć z głodu, będzie musiał trochę częściej zwlekać tyłek z sofy.

— Nie odchodź. Kocham cię. Naprawdę.

Wstał. Miałam wrażenie, jakby pobicie stępiło moją umiejętność odczytywania jego nastrojów. Chociaż właśnie zapewnił o swojej miłości, cofałam się, gotowa chwycić stojący na telewizorze metalowy puchar za jego wygraną w darty. Podszedł wolno i spróbował mnie objąć. Pokręciłam głową i go odsunęłam. Nie chciałam, by się do mnie zbliżał. Powinnam się teraz rozpłakać z wściekłości, ale jedyne, co czułam, to gorycz porażki. Może rzeczywiście mnie kochał. Może zbyt często zrzędziłam, a jego dobijał stres, bo nie mógł znaleźć roboty albo przez komornika puściły mu nerwy. Może naprawdę nie zamierzał mnie uderzyć. W tyle głowy usłyszałam głos pana Petersa: „Nie próbuj go usprawiedliwiać”.

Może bym uległa, gdybym nie zauważyła, jak zapuszcza żurawia obok mojego biodra na Jackie Chana — jak gdyby groźba mojego odejścia martwiła go mniej niż nieznajomość techniki kopnięcia karate w szyję. Przemaszerowałam obok niego.

— Naprawdę się wyprowadzisz, co nie? — spytał.

— Z całą pewnością. Być może wrócę, jeśli się ogarniesz. Jeśli jeszcze raz tkniesz mnie palcem, odejdę na dobre. Tymczasem powiem dzieciakom, że przeprowadzamy się do Clover na wiosenne porządki. Jeśli nie chcesz jeszcze bardziej skomplikować sytuacji, będziesz udawał, że to prawda.

Sięgnął po swoją bluzę z podłogi i ruszył ciężko do wyjścia. Przepraszanie nigdy nie było jego mocną stroną.

— Zawsze sobie wyobrażałaś, że jesteś taka cholernie nadzwyczajna. Nie zwlekaj za długo z powrotem. Nie jesteś jedyną kobietą na świecie, wiesz? Frontowe drzwi trzasnęły i Klub Robotnika mógł powitać ostatniego wyrzutka.

Fragment powieści Matka (prawie) idealna Kerry Fisher. Przeł. Hanna Pasierska. Wydawnictwo Literackie.

Artykuł Matka (prawie) idealna – fragment nowej powieści Kerry Fisher pochodzi z serwisu Czytaj PL.

Maria Karpińska – kilka pytań do autorki powieści „Żywopłoty”

Martyna Gancarczyk — Mon, 25 May 2020 11:42:55 +0000

Kolejną autorką, która wystąpiła w cyklu „Staja: Literatura” Miesięcznika Znak, jest Maria Karpińska, autorka powieści „Żywopłoty”. Na naszej stronie przedstawiamy krótką ankietę, na którą opowiedziała pisarka. W najnowszym numerze Miesięcznika „Znak” znajdziecie jej opowiadanie „Rycerz Smętnego Oblicza”.

Maria Karpińska, bohaterka Stacji: Literatura Miesięcznika „Znak”

W Stacji: Literatura prezentujemy nowe opowiadanie Marii Karpińskiej. Tekst do przeczytania w papierowym i elektronicznym wydaniu miesięcznika „Znak”. Maria Karpińska w miesięczniku odpowiada na pytania z krótkiego kwestionariusza:

Czego szuka Pani w literaturze?

Siebie, czyli bohaterów odczuwających podobne do moich lęki, rozczarowania, żywiących moje nadzieje, popełniających moje błędy. Na ich przykładzie mogę zobaczyć różne odmiany mojego życia, odmiany mnie samej w najrozmaitszych kostiumach i czasoprzestrzeniach, również własne niezrealizowane scenariusze, gdy książkowe postaci dokonują wyborów, na które mi nie starczyło odwagi, w okolicznościach, w których prawdopodobnie nigdy się nie znajdę.

W jaki sposób Pani pracuje?

Jako świeża debiutantka nie mam jeszcze wyrobionych niezawodnych metod pracy. Na razie walczę z materią i testuję, w jakich sytuacjach stawia mniejszy opór. Najlepiej sprawdza się podręczny kajecik, w którym zapisuję frazy, nieraz całe fragmenty, przychodzące mi do głowy w rozmaitych codziennych sytuacjach. Od nich się zazwyczaj zaczyna pomysł na opowiadanie, rozdział, książkę. Nad artykułami pracuję po bożemu – obkładam się książkami, czytam i notuję tak długo, aż czuję się gotowa, by zacząć pisać.

Co najchętniej Pani czyta?

Klasyczne powieści i opowiadania. Od pewnego czasu biorę udział w moim osobistym programie nadrabiania zaległości i czytania przegapionej klasyki lub takiej, jaką ledwo pamiętam. Czytam więc dwutorowo: Salingera czy Barnesa przeplatam z nowościami z prozy obcej. Choć moją „ojczyzną polszczyzna”, z racji zainteresowań naukowych czytam głównie tłumaczenia – literaturę włoską, francuską, amerykańską. Tam szukam – i znajduję – najważniejsze pytania egzystencjalne zadawane w prostych historiach o zwykłych, nieco zagubionych ludziach bez właściwości.

Jaką funkcję może współcześnie spełniać / spełnia literatura?

W moim poczuciu literatura od zawsze spełnia te same funkcje, zmienia się jedynie stopień rozpoznania i korzystania z nich. Są to m.in. pokazywanie żywotów alternatywnych, nowych dróg myślenia, których istnienia nie podejrzewaliśmy, albo wręcz odwrotnie: naszych doskonale znanych dróg, których specyfikę – układ kostki brukowej czy rodzaj żwiru – widać dopiero na papierze. Lubię myśleć o literaturze jako dostępnych dla każdego laboratoriach poznawczych, w których przedmiotem badań jest zawsze człowiek – w przeciwieństwie do nas samych i naszych bliskich ludzi zawartych w książkach możemy poznać na wskroś i obejrzeć z każdej udostępnionej przez autora strony. Możemy do nich wrócić i skonfrontować się z nimi tyle razy, ile potrzebujemy, mając świadomość, że na nasze – za każdym razem nowe – pytania padną te same, niezmienne odpowiedzi. Ta niezmienność i trwałość literackiego budulca wydaje mi się tym, co może przynieść ratunek w zalewie płynnej nowoczesności.

Maria Karpińska – fragment opowiadania „Rycerz Smętnego Oblicza”:

„Po latach nadal zdarza się, że z czystego sentymentu stukam ołówkiem o kubek z firmowym logo cztery lub sześć razy. Być może wręcz nie potrafiłbym przestać po trzecim czy piątym stuknięciu, choć takich rzeczy nie można wiedzieć na pewno – po prostu nigdy nie próbowałem. Sam nie mam wrogów. Może się to wydawać dziwne, ale tak właśnie staram się żyć – pozyskując przyjaciół, nie wrogów. Nawet kogoś, o kim nie myślę z sympatią, nie nazwałbym „wrogiem”, ale raczej osobą neutralną, występującą poza pozytywnym kręgiem moich relacji, nigdy przeciwko niemu. Być może temu właśnie zawdzięczam fakt, że wiele osób nazywa mnie ugodowym, co uznaję za komplement.”

Znajdź „Miesięcznik Znak” w formie ebooka na Woblink.com

Artykuł Maria Karpińska – kilka pytań do autorki powieści „Żywopłoty” pochodzi z serwisu Czytaj PL.

„Wyrwa” – fragment najnowszej książki Wojciecha Chmielarza

Martyna Gancarczyk — Mon, 27 Apr 2020 09:58:57 +0000

6 maja odbędzie się oficjalna premiera najnowszej książki Wojciecha Chmielarza! Nowa powieść autora „Żmijowiska” nosi tytuł „Wyrwa”. Poniżej możecie przeczytać przedpremierowy fragment książki!

Wojciech Chhmielarz, „Wyrwa” – fragment

Mój teść miał ponad sześćdziesiąt lat. Ten wysoki, wysportowany mężczyzna przez lata pracował jako ratownik na kąpieliskach i wciąż wyglądał tak, jakby potrafił przepłynąć bez przystanku co najmniej dwa kilometry. Ogólną prezencję psuła mu tylko twarz. Nie pasowała do muskularnej sylwetki. Głowę miał łysą, okrągłą, policzki obwisłe i niezdrowo zaczerwienione jak u alkoholika, chociaż prawie nie pił. Z zawodu był geodetą. Dorobił się na dwóch kontraktach w Iraku, gdzie wytyczał drogi na pustyni i mierzył działki pod pola naftowe. Do dzisiaj uważał, że Amerykanie popełnili błąd, obalając Saddama Husajna. Powtarzał, że facet może i rządził bez litości, ale przynajmniej za jego czasów panował tam spokój i porządek na ulicach, a teraz tylko czytają Koran i wysadzają się nawzajem w powietrze.

Kup ebooka w przedsprzedaży na Woblink.com

Teściowa natomiast wyglądała chorowicie, wiedziałem jednak, że to złudzenie. W rzeczywistości ta drobna kobieta była zapewne twardsza od niego. Przez pół życia pracowała jako lekarz pediatra w Centrum Zdrowia Dziecka. Widziała niewiarygodne tragedie i równie niewiarygodne uzdrowienia. Ani o jednych, ani o drugich nie opowiadała. Dusiła je w sobie. Czasami tylko, kiedy patrzyła na nasze dzieci, dostrzegałem w jej oczach taką dziwną obawę, jakby sobie coś przypomniała, jakby ciąg skojarzeń prowadził ją w stronę jakiejś przerażającej historii. Moje serce przestawało wtedy na chwilę bić i oddychałem z ulgą, kiedy teściowa uśmiechała się wreszcie i machała lekceważąco ręką. Kilka lat temu wybrała spokojniejszą pracę i choć mogła już iść na emeryturę, ciągle przyjmowała w miejscowej przychodni.

– Powiesz nam teraz, co dokładnie się wydarzyło? – zapytał mnie teść, gdy tylko wróciliśmy do domu.

Ściągnąłem buty. Odwiesiłem kurtkę. Poszedłem do pokoju. Usiadłem na fotelu.

– Zrobię ci herbatę – powiedziała teściowa.

– Żadnej herbaty mu nie rób – zaprotestował. – Niech powie wreszcie, co się stało.

– Widzisz, w jakim jest stanie.

– Niech powie, do cholery, co się stało! – wrzasnął na całe gardło, a jego dłonie zacisnęły się w pięści.

Teściowa stanęła pomiędzy mną a nim, jakby naprawdę się obawiała, że jej mąż za chwilę się na mnie rzuci.

– Jechała samochodem – odezwałem się. – To była wąska droga, kręta. W pewnym momencie straciła panowanie nad kierownicą. Wjechała w jadącą z naprzeciwka ciężarówkę. Zginęła na miejscu.

Oboje pobledli. Ona poklepała go po ramieniu w geście, którego nawet on nie zrozumiał. Potem podeszła do ściany, oparła się o nią i oddychała ciężko.

– Jak to straciła panowanie nad kierownicą? – zapytał podniesionym głosem teść.

– Nie wiem. Tak mówią.
– Kto mówi?!
– Policjanci.
– Że straciła panowanie nad kierownicą? – Tak.

– A ten drugi?!
– Jaki drugi?
– Kierowca ciężarówki! Nie mógł czegoś zrobić? Zahamować? Skręcić?! Czegokolwiek?
– To podobno wydarzyło się nagle. Nie zdążył zareagować.

A nawet jeśli, to z obu stron rosły drzewa. Nie miał gdzie uciekać. Zrobił krok w moją stronę. Wycelował we mnie drżącym palcem. – Mówiłem wam, żebyście kupili nowy samochód – wyrzucił z siebie przez zaciśnięte zęby.
– Henryk – odezwała się ciągle stojąca pod ścianą teściowa.

– I kupiliśmy nowy – powiedziałem, bo uznałem, że powinienem jednak się bronić, chociaż niespecjalnie mi się chciało. Było mi wszystko jedno, po prostu robiłem to, co musiałem robić. Kierowało mną poczucie obowiązku albo przyzwyczajenie. Ale żadnej z czynności nie towarzyszyły emocje.

– Nowy! Nowy! Gówno, nie nowy! – Teść wyrzucił ramiona w powietrze.

– Miał pięć lat.

– W papierach miał, że pięć lat! Z Niemiec go, kurwa, sprowadziliście! Że niby taki zadbany i od pewnego sprzedawcy. Pewnie to jakiś rzęch popowodziowy.

– Nie był popowodziowy.

– Nikt by za takie pieniądze dobrego samochodu nie sprzedawał! – ryknął.

Widziałem, że rośnie w nim wściekłość. Że szuka kogoś, czegoś, na co mógłby zrzucić całą winę za to, co się stało. I nagle pożałowałem, że broniłem kierowcy tej ciężarówki. Bo jeśli on jest niewinny, a Janina w tej historii może być tylko ofiarą, to pozostawałem wyłącznie ja. Potem jednak pomyślałem, że przecież tak naprawdę mi nie zależy, więc mogę wyświadczyć mu tę uprzejmość i wziąć winę na siebie.

– Masz rację – odparłem. – Powinniśmy byli kupić nowy samochód. Taki, w którym wszystko gra i buczy. Taki, który ma asystentów parkowania. Taki, który krzyczy, kiedy przekracza się linię. Taki, który ma te wszystkie systemy wspomagania i w ogóle nie trzeba go prowadzić. Taki samochód powinniśmy byli kupić.

Czekałem, aż się na mnie rzuci, zacznie bić albo przynajmniej zwyzywa z góry na dół. On jednak tylko przypatrywał mi się szeroko otwartymi oczami, a w jego spojrzeniu dojrzałem może nie tyle współczucie, ile litość. Sięgnął do kieszeni, wyjął z niej paczkę chusteczek i zamachnął się. Wylądowała mi na piersi z cichym szelestem plastikowego opakowania.

– Ogarnij się – powiedział po chwili. – Musimy ustalić dzisiaj kilka rzeczy i nie mamy za dużo czasu.

I dopiero w tamtej chwili dotarło do mnie, że płaczę. Czułem, że moje policzki są gorące, z oczu lecą mi łzy jedna za drugą, a z nosa lepki gil, jak u małego dziecka. Przeprosiłem teściów i poszedłem do łazienki. Tam usiadłem na brzegu wanny i płakałem jeszcze przez kilka, może kilkanaście minut.

Kiedy obmyłem twarz zimną wodą, wróciłem do pokoju. Siedliśmy przy stole. Teściowa podała mi herbatę. Teść uspokoił się i traktował mnie niemal przyjaźnie. Rozmawialiśmy głównie o formalnościach. O tym, gdzie urządzić pogrzeb, kiedy i w jaki sposób sprowadzić ciało z Mrągowa do Warszawy, czy Janina miała jakieś życzenia odnośnie do swojej ostatniej drogi (nie miała, żadne z nas jeszcze nie myślało o takich rzeczach), i tym podobnych. Teściowa, z powodu swojej pracy w szpitalu bardziej obyta ze śmiercią, robiła notatki. Patrzyłem na nią z wdzięcznością i ulgą, bo wiedziałem, że od tego momentu nie muszę robić nic. Ona wszystkim się zajmie. I dopóki jej córka nie spocznie w ziemi, nie pozwoli sobie na chwilę słabości czy rozpaczy. A potem… potem się rozsypie. Byłem tego dziwnie pewien. Pomyślałem jednak, przyznaję samolubnie, że to nie jest już mój problem.

Wtedy zadzwonił telefon i miła pani z przedszkola poprosiła, żebym przyszedł do nich najszybciej, jak to możliwe, bo moja cudowna córeczka właśnie rozwaliła głowę koledze plastikowym samochodzikiem.

Artykuł „Wyrwa” – fragment najnowszej książki Wojciecha Chmielarza pochodzi z serwisu Czytaj PL.