Książka Gra o Tron – R.R. Martin

Większość osób kojarzy cykl pod serialową nazwą “Gra o tron”, zaczerpniętą z pierwszego tomu. I w sumie dobrze – ta nazwa jest krótsza, nie brzmi jak tytuł płyty power metalowej i dużo lepiej oddaje ducha fabuły.

ebook | książka (twarda) | książka (miękka) | audiobook

Akcja rozpoczyna się 15 lat po obaleniu króla Aerysa II Targaryena. W Siedmiu Królestwach panuje względny spokój, jednak wystarczy bardzo niewiele, by rozpoczął się kolejny konflikt. Możnowładcy pielęgnują dawne urazy, większe i mniejsze rody pragną poszerzyć swoje wpływy. Do tego dochodzą dziedzice zdetronizowanego monarchy, ukrywający się za morzami i planujący tryumfalny powrót do domu. Każdy chce zasiąść na Żelaznym Tronie. Lub obsadzić  swojego figuranta. W kolejnych częściach pojawiają się nowi gracze, inni wypadają z rozgrywki, zawiązują się tymczasowe koalicje, zmieniają się strony. Wojna toczona jest na polach bitew, ale też (a może przede wszystkim) na salonach, w komnatach lordów, sypialniach – wszędzie tam, gdzie odpowiednie słowo i trucizna liczą się bardziej niż miecz. W książkach są też wprawdzie przepowiednie, smoki i śnieżne zombie, ale to mniej ważne elementy. Nacisk położony jest przede wszystkim na politykę, spiski, sojusze oraz zdrady. Te fragmenty są najbardziej soczyste i to one sprawiły, że “Gra o tron” zyskała taką popularność. Właśnie w tych rozdziałach postacie mogą zaprezentować swój pełny potencjał, a autor pokazać, jak bogaty, a także spójny świat wykreował.

Co przed Grą o Tron?

Dotychczas wyszło pięć tomów (tomy od trzeciego do piątego zostały w Polsce podzielone na  dwie części), a kolejna książka ma się ukazać już niedługo, jednak konkretnej daty jeszcze nie ma. Jeśli ktoś nie dysponuje nadmiarem wolnego czasu (to jednak kilka tysięcy stron!), a chciałby poznać świat wykreowany przez Martina, to informuję, że nie trzeba od razu zabierać się za wielotomowy cykl. W Polsce ukazał się także zbiór opowiadań “Rycerz Siedmiu Królestw” zawierający krótsze teksty, których akcja toczy się wiele lat przed wydarzeniami z sagi.

ebook | książka (oprawa twarda)

Zbiory opowiadań RR Martina

To oczywiście nie jedyne dokonania pisarza. Martin jest płodnym autorem i poza serią o Westeros ma na swoim koncie dużo innych pozycji. Często krótszych i lepszych od „flagowca”.Przed napisaniem “Pieśni…” Martin był raczej kojarzony jako pisarz science fiction i dostawał nagrody za dzieła właśnie z tego gatunku. Z tej kategorii warto sięgnąć szczególnie po dwie bardzo odmienne pozycje. Pierwsza z nich to powieść “Światło się mroczy”, druga – zbiór opowiadań “Tuf Wędrowiec”.

“Światło się mroczy” rozgrywa się na Worlornie.Na tej umierającej planecie kiedyś odbywał się festiwal – wielkie święto, podczas którego każda z cywilizacji Krawędzi budowała swoje pokazowe miasto. Teraz nie tam już prawie nikogo – zostali spóźnieni turyści, naukowcy, a przede wszystkim myśliwi z Kavalaranu – brutalni wojownicy kierujący się dziwacznym kodeksem honorowym. Z jednym z nich związana jest Gwen Delgado, była kochanka Dirka t’Lariena. Mężczyzna zostaje przez nią wezwany na Worlorn w niewiadomym celu. Tam orientuje się, że wszystko może być bardziej skomplikowane, niż mógłby przypuszczać.

ebook | książka (oprawa miękka)

“Światło się mroczy”

…porywa intrygującym klimatem ginącej planety, a także bardzo interesująco przedstawionymi kwestiami przynależności, tożsamości i kultury. To powieść ponura, momentami wręcz depresyjna, pokazująca, jak zdegenerowana może być cywilizacja. Jednocześnie pokazuje też zdolność ludzi do poświęceń i do wyjścia poza granice, jakie nakłada wychowanie.

“Tuf Wędrowiec”

…to książka dużo lżejsza, niemniej również warta polecenia. Tytułowy Haviland Tuf początkowo jest drobnym kupcem, jednak po tym, jak wchodzi w posiadanie statku pozwalającego mu na klonowanie dowolnych gatunków zwierząt, sam siebie mianuje inżynierem ekologiem i rusza, by ratować ekosystemy kolejnych planet. Protagonista jest barwny, bardzo spokojny, wyraża się w specyficzny sposób i brzydzi się przemocą. Metody, jakimi rozwiązuje kolejne problemy, mogą przywodzić na myśl serial “Doctor Who”. Nie wszystkie opowiadania w tym zbiorze trzymają równie wysoki poziom, ale jako całość “Tuf Wędrowiec” jest jak najbardziej godny uwagi.

ebook | książka broszurowa

Cykl Martina i jego znajomych

Na koniec chciałbym polecić cykl stworzony przez Martina i jego znajomych (m.in. Rogera Zelazny’ego, Waltera Jona Williamsa, Lewisa Shinera). “Dzikie karty” powstały na bazie rozgrywanych przez nich sesji RPG. Jak wspomina sam autor, w pewnym okresie grali średnio dwa razy w tygodniu, więc materiału było sporo. Scenariusze gier zostały przerobione na opowiadania, a te zebrane w tomach – w Stanach Zjednoczonych wyszło ich już ponad dwadzieścia. W Polsce ukazały się póki co pierwsze cztery: “Dzikie karty”, “Wieża asów”, “Szalejący dżokerzy” i “Wyprawa asów”.

ebook | książka w oprawie miękkiej

„Dzikie karty”

Zaczątkiem fabuły jest kosmiczny wirus, który wybił większość zarażonych, a tych, którzy przeżyli, zmienił na zawsze.  Większość z ocalałych uległa deformacji (nazywani są dżokerami), ale nieliczni zyskali nadludzkie zdolności (tych nazywa się asami). Autorzy używają wielu tropów wykorzystywanych wcześniej w komiksach superbohaterskich, ale też dokładają trochę nowych, i bardzo silnie akcentują kwestie społeczne.

Cykl o dzikich kartach to przyjemna rzecz – nie tak dobra jak solowe występy Martina, ale wciąż jest to solidna, niezła rozrywka. To również dobra okazja do sprawdzenia, czy historie o herosach w pelerynach zdają egzamin w literaturze.

Nie ma większego znaczenia, od czego zacznie się poznawanie twórczości George’a R.R. Martina (może poza “Dzikimi kartami”). To niezły pisarz, który ma do zaoferowania naprawdę dużo – i to nie tylko dla fanów fantastyki. Jego dzieła są na tyle uniwersalne, że mogą przypaść do gustu nawet osobom alergicznie reagującym na fantasy i science fiction.

Jerzy Łanuszewski

Jerzy Łanuszewski

Rocznik: 1988

Znak zodiaku: czołg

Scenarzysta serii „Giacomo Supernova” (rysunki: Robert Jach), „Rogdena” (rysunki: Joanna Sępek) i kilku innych komiksów. Poeta niepraktykujący. Mało znany.

Artykuł Jak zacząć czytać G.R.R. Martina – czyli „Gra o Tron” to nie wszystko pochodzi z serwisu Czytaj PL.

To zdecydowanie była dobra decyzja. “Wyprawa…” to kawał solidnej literatury. Autor doskonale przedstawia Amerykę B – tę prowincjonalną, biedną, niespełniającą wymogów amerykańskiego snu. Tacy też są bohaterowie tych opowiadań. Wszystkich ich łączy porażka, każdy jest w jakiś sposób przegrany. Albo są oni na dnie, albo właśnie tam zmierzają ośmiopasmową autostradą, albo mozolnie próbują się z niego wyczołgać.

Trudno nazwać to przyjemną lekturą, a jednak czytelnik z przejęciem śledzi losy tych postaci. Nie ma to nic wspólnego z masochistycznym napawaniem się cierpieniem – to po prostu wybornie skrojone historie, niezbyt skomplikowane, ale doskonale pokazujące charaktery postaci.

“Ptasi duch”

Czas lektury: 23 min. 23 s.

Pierwsze opowiadanie w tym zbiorze skupia się na sposobach radzenia sobie z przeszłością i podejmuje kwestię brania odpowiedzialności za innych ludzi. Mężczyzna po przejściach pracuje jako strażnik rezerwatu, jednocześnie praktykując BASE jumping (skoki spadochronowe z wysokich obiektów). Nowo poznaną kobietę namawia, by także tego spróbowała. Czy wspólna pasja umocni ich związek, czy też stanie się przyczyną kryzysu?

“Stypa”

Czas lektury: 15 min. 25 s.

Sugerowany przez tytuł pogrzeb staje się pretekstem do pokazania sytuacji rodzinnej bohaterki. W tym niedługim opowiadaniu Pizzolatto zręcznie nakreślił jej relacje z rodzicami, rodzeństwem i byłym chłopakiem jej siostry – a jej aktualnym. Przedstawiając te zależności, bardzo udanie sportretował protagonistkę i wskazał, że to kwestie rodzinne najbardziej ukształtowały jej osobowość.

“1987, wyścigi”

Czas lektury: 15 min. 03 s.

Ojciec i syn. Jeden dzień spędzony wspólnie. Wyścigi. Pył. Upał. Od samego początku Pizzolatto buduje atmosferę nerwowości, niezręczności i smutku. Do końca nie porzuca tego stylu, przez co to opowiadanie wydają się najbardziej przygnębiające w całym tomie. To naprawdę dołujące – obserwować ojca, który stara się zrobić wrażenie na synu, a co tak cholernie mu nie wychodzi. Dodatkowo czytelnik ma świadomość, że przykład rodzica nie pozostanie bez wpływu na dziecko.

“Dwa brzegi”

Czas lektury: 22 min. 13 s.

Sam dowiaduje się, że prawdopodobnie jest ojcem. Podobnie jak dwóch innych facetów, którzy w tamtym czasie sypiali z Laną. Niestety w drodze na spotkanie kobieta i jej syn giną w wypadku. Bohatera nurtuje kwestia potencjalnego ojcostwa, próbuje uzyskać wyniki pośmiertnych testów DNA. Jak to wpłynie na jego nowy związek? Ponownie duże znaczenie dla fabuły ma wychowanie i relacje z rodzicami.

“W drodze nad Morze Żółte”

Czas lektury: 22 min. 30 s.

Dwóch facetów w samochodzie – Bobby Corresino i trener Duperene. Jadą razem do Kalifornii, by porwać córkę trenera, gwiazdę filmów dla dorosłych. Zarówno podróż, jak i porwanie to tylko preteksty do pokazania charakterów mężczyzn.

“Gildia złodziei, kobiety w opałach i <<Sunrise Palms>>”

Czas lektury: 18 min. 33 s.

Opowiadanie skupia się na postaci samotnego nastolatka kleptomana. Jego jedynym kolegą jest cwaniaczek uczący go podstaw złodziejskiego rzemiosła. W tle zarysowują się relacje z ojcem oraz rówieśnikami, a całość to opowieść o próbach znalezienia swojego miejsca w świecie.

“Szyfr”

Czas lektury: 17 min. 46 s.

Nauczycielka nie może pogodzić się z ucieczką nastoletniego syna. Jedynym tropem jest pozostawiony przez niego szablon do graffiti. Wychodząc od dramatu jednostki, Pizzolatto bardzo zręcznie zaakcentował tutaj problemy nękające współczesne Stany Zjednoczone: wykluczenie społeczne, rasizm, radykalizację postaw politycznych, słabość edukacji publicznej.

“Nawiedzona Ziemia”

Czas lektury: 12 min. 46 s.

Ojciec Neala był w Wietnamie, a nastolatek jest zafascynowany tym krajem. Pewnego dnia w ich miasteczku pojawiają się kosmici. Podobno. Mnóstwo osób zdaje się w to wierzyć, sprawą interesuje się telewizja. Neala to nie obchodzi – dla niego liczy się tylko Tsuny (dziewczyna, w której jest zakochany) oraz Wietnam). To świetna miniatura w skondensowanej formie pokazująca dorastanie w małym miasteczku,  bez większych perspektyw na rozwój.

“Nepal”

Czas lektury: 44 min. 17 s.

Najdłuższe opowiadanie w zbiorze. Akcja rozgrywa się na początku XX wieku. Thomas Koenig pracuje przy odbudowie posiadłości, w stawianiu której brał udział jego ojciec. Mimo że jest specjalistą od witraży, zostaje zatrudniony jako zwykły szklarz. Bohater związuje się z  Indianką, jednak wyraźnie widać, że interesuje się nim także jedna z dam, przyjaciółka właścicieli domu. “Nepal” nie jest jednak romansem, a wątki odnoszące się do sfery uczuć oraz do ludzkiej seksualności nierozerwalnie wiążą się z procesem kształtowania się osobowości człowieka i artysty.

“Ścigany. Szukając światła w Luizjanie”

Czas lektury: 21 min. 37 s.

Wes nie został dopuszczony do służby wojskowej. Jego brat po powrocie z armii popełnił samobójstwo. Siostra jest niestabilna emocjonalnie. Ojciec nienawidzi ich wszystkich. Brutalny, bardzo przygnębiający tekst – gorąco polecam.

“Światłość pogrzebana”

Czas lektury: 23 min. 17 s.

Podrzędne miasteczko uniwersyteckie. Piękna żona jednego z wykładowców znika bez śladu. Jak to u Pizzolatto zwykle bywa – kwestią nie jest „kto zabił/porwał”. Wychodząc od zaginięcia kobiety, autor buduje obraz lokalnej społeczności  i przedstawia charaktery poszczególnych mieszkańców.

Za możliwość zrecenzowania tomu dziękuję księgarni internetowej Woblink.

Jerzy Łanuszewski

Jerzy Łanuszewski

Rocznik: 1988

Znak zodiaku: czołg

Scenarzysta serii „Giacomo Supernova” (rysunki: Robert Jach), „Rogdena” (rysunki: Joanna Sępek) i kilku innych komiksów. Poeta niepraktykujący. Mało znany.

Artykuł Czytanie dla zabieganych – „Wyprawa nad Morze Żółte” pochodzi z serwisu Czytaj PL.

Dzisiejszego wieczoru prezentujemy tekst Jerzego Łanuszewskiego, członka redakcji portalu Gilida.pl. Przeczytał on dzieła Ambrose’a Bierce’a zawarte w zbiorze „Czy to się mogło zdarzyć?”. Według jego obliczeń lektura najkrótszego opowiadania wynosi 2 minuty i 5 sekund, najdłuższego – 14 i pół minuty, a średni czas czytania każdego utworu to 7 i pół minuty. Chyba każdy miłośnik opowieści niesamowitych będzie w stanie znaleźć tyle w ciągu dnia.

Ambrose Bierce „Czy to się mogło zdarzyć?” – recenzja

Ambrose Bierce żył w latach 1842–1913/1914 (dokładna data śmierci nie jest znana). Uważa się go za jednego z klasyków literatury grozy. Sam Howard Phillips Lovecraft w swoim eseju “Nadprzyrodzona groza w literaturze” pisał o nim tak:

Bierce był cenionym satyrykiem i pamflecistą, lecz reputację artystyczną wyrobił sobie głównie szaleńczymi, makabrycznymi nowelami, z których wiele traktuje o wojnie secesyjnej i stanowi najbardziej sugestywny i realistyczny wyraz tego konfliktu, jaki otrzymaliśmy dotychczas w literaturze pięknej. Niemal wszystkie utwory Bierce’a to opowiadania grozy i choć często jest to tylko fizyczna i psychiczna groza mieszcząca się w granicach Natury, sporo utworów zawiera jednak pierwiastek nadprzyrodzonego zła i przoduje w amerykańskiej literaturze niesamowitej*.

Teksty zamieszczone w zbiorze “Czy to się mogło zdarzyć?” należą do lżejszych utworów Bierce’a , niektóre zawierają nawet elementy humorystyczne – choć oczywiście jest to humor czarny niczym noc w Wąwozie Macargera. Wszystkie powstały grubo ponad sto lat temu i niestety odrobinę się zestarzały. To wciąż przyzwoita proza, jednak wątpię, żeby była w stanie jeszcze kogokolwiek przestraszyć czy zaszokować. Choć oczywiście dla miłośników subtelnej grozy i niesamowitości to pozycja obowiązkowa.

Tytuł: “Tajemnica Wąwozu Macargera”

Szacowany czas lektury: 9 min. 13 s.

Opis: Podczas przeprawy przez tytułowy wąwóz podróżnik doznaje niesamowitej wizji. To, czego dowiaduje się później o historii tego miejsca, sprawia, że mężczyzna zaczyna przypuszczać, iż wizja była czymś więcej niż tylko majakiem.

—

Tytuł: “Pewnej letniej nocy”

Szacowany czas lektury: 3 min. 0 s.

Opis: Henry Armstrong został pochowany żywcem. Na szczęście bardzo szybko ktoś postanowił go odkopać. Czyżby zorientowano się, że to jeszcze nie jego pora? A może tajemniczy kopiący mają wobec Henry’ego zupełnie inne plany? Wyborne, króciutkie opowiadanie z pomysłową pointą.

—

Tytuł: “Nawiedzona dolina”

Szacowany czas lektury: 14 min. 30 s.

Opis: Bierce ponownie umieszcza akcję w wąwozie gdzieś na odludziu. W pierwszym utworze mamy do czynienia ze zbrodnią sprzed lat, tutaj –  z Chińczykami. W tym przygnębiającym opowiadaniu autor podejmuje problem rasizmu i konfliktów na tle religijnym.

—

Tytuł: “Dzban syropu”

Szacowany czas lektury: 9 min. 12 s.

Opis: To kolejne opowiadanie zaczynające się od pogrzebu głównego bohatera. Tym razem jednak postać protagonisty wraca do świata żywych dzięki siłom nadprzyrodzonym.

—

Tytuł: “Halucynacje Staleya Fleminga”

Szacowany czas lektury: 5 min. 08 s.

Opis:Tytułowy bohater zwraca się do lekarza z prośbą o pomoc. Uważa, że cierpi na halucynacje – widzi spaniela, który siada na jego łóżku. Czy pies jest tylko majakiem? Dlaczego objawia się właśnie Flemingowi?

—

Tytuł: “Odzyskana tożsamość”

Szacowany czas lektury: 6 min. 18 s.

Opis: Bierce lubił pisać o przeszłości wywierającej wyraźny wpływ na teraźniejszość – i to nie tylko w wymiarze metaforycznym. Jak na twórcę opowieści grozy przystało, często przedstawia ten temat za pomocą duchów i upiorów. W tym opowiadaniu anonimowy wędrowiec napotyka paradę widm – ofiar bitwy, jaka rozegrała się w okolicy podczas wojny secesyjnej. Spotkanie to będzie miało dla niego niespodziewane skutki.

—

Tytuł: “Mały włóczęga”

Szacowany czas lektury: 7 min. 17 s.

Opis: Wyjątkowo gotyckie opowiadanie. Czytelnik uraczony zostaje historią upadku niegdyś możnego rodu i opowieścią o losach jego ostatniego członka. Z całego tekstu bije aura ponurej niesamowitości oraz fatalizmu, a to wszystko podbijane jest przez zręczne wykorzystanie elementów nadprzyrodzonych.

—

Tytuł: “Nocne harce w Trupim Wąwozie”

Szacowany czas lektury: 9 min. 58 s.

Opis: Wąwóz po raz trzeci – tutaj z dodatkiem pewnego uporczywego ducha. Bierce ponownie pokazuje, że potrafi tworzyć bardzo nastrojowe opowieści niesamowite, gorzej jest jednak z przedstawieniem kultury chińskiej. Opowiadanie opatrzone jest dopiskiem „Historia, która jest nieprawdziwa”, co każe się zastanowić nad pozostałymi utworami w tym zbiorze.

—

Tytuł: “Za ścianą”

Szacowany czas lektury: 13 min. 06 s.

Opis: Wielka niespełniona miłość. Romantyczna aż do bólu i po gotycku rozpaczliwa. Są tu oczywiście śmierć, nawiedzanie, szaleństwo i wszystkie przyjemności, które się z nimi wiążą.

—

Tytuł: “Psychologia pewnej katastrofy”

Szacowany czas lektury: 6 min. 10 s.

Opis: Mężczyzna wsiada na parowiec Przyszłość płynący do Ameryki. Tam poznaje pewną damę, z którą zdaje się łączyć go niezwykła więź. Nagle nadchodzi sztorm, a bohater odkrywa, że sprawy wyglądają inaczej, niż sobie wyobrażał.

—

Tytuł: “Środkowy palec prawej stopy”

Szacowany czas lektury: 6 min 03 s.

Opis: Pojedynek na noże w ciemnym pokoju, brutalna zbrodnia sprzed lat oraz siły nadprzyrodzone. To opowiadanie może służyć za przykład typowej opowieści niesamowitej – jest tu wszystko, co charakterystyczne dla tego gatunku, do tego podane w bardzo  dobrym stylu.

—

Tytuł: “Pogrzeb Johna Mortonsona”

Szacowany czas lektury: 2 min. 05 s.

Opis: To króciutkie opowiadanie, a właściwie rozwinięty żart. Jak najbardziej makabryczny, skoro akcja rozgrywa się podczas pogrzebu.

—

Tytuł: “Królestwo iluzji”

Szacowany czas lektury: 10 min 02 s.

Opis: Najbardziej niepokojąca fabuła z całego zbioru i w mojej skromnej ocenie najbardziej udane opowiadanie. W wyniku dyskusji na temat sztukmistrzów i iluzjonistów doktor Dorrimore demonstruje bohaterowi potęgę hipnozy. Następne ich spotkanie kończy się dramatycznie, a w głowie bohatera rodzą się wątpliwości co do prawdziwego przebiegu znajomości z uczonym.

—

Tytuł: “Zegarek Johna Bartine’a”

Szacowany czas lektury: 9 min. 13 s.

Opis: Dlaczego John Bartine boi się spojrzeć na zegarek, kiedy dochodzi godzina 23.00? Co się stanie, jeśli na niego spojrzy? Ta tajemnica sięga czasów wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych i dotyczy jednego z jego przodków, który zaginął w tajemniczych okolicznościach.

—

Tytuł: “Mieszkaniec Carcosy”

Szacowany czas lektury: 5 min. 17 s.

Opis: Tajemnicza Carcosa występowała w tekstach Roberta W. Chambersa, pojawiała się też u Lovecrafta. Ostatnio popularność tego intrygującego miasta powróciła dzięki serialowi “Detektyw”. Trzeba jednak pamiętać, że rozpalająca wyobraźnię Carcosa po raz pierwszy została opisana właśnie w tym opowiadaniu.

—

Tytuł: “Nieznajomy”

Szacowany czas lektury: 6 min. 23 s.

Opis: Ostatni utwór w tym zbiorze to solidna opowieść o duchach. Dzikie ostępy, obozowe ognisko i mężczyzna opowiadający o poległych towarzyszach. Pointa – jak w większości opowiadań z tego zbioru – nie zaskakuje.

Za e-booka dziękujemy księgarni internetowej Woblink.com.

*Lovecraft H.P., Nadprzyrodzona groza w literaturze [w:] Przyszła na Sarnath zagłada, Poznań 2016, s. 542.

Jerzy Łanuszewski

Rocznik: 1988

Znak zodiaku: czołg

Scenarzysta serii „Giacomo Supernova” (rysunki: Robert Jach), „Rogdena” (rysunki: Joanna Sępek) i kilku innych komiksów. Poeta niepraktykujący. Mało znany.

Artykuł Czytanie dla zabieganych – Ambrose Bierce pochodzi z serwisu Czytaj PL.